# De Leugen Regeert

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/de-leugen-regeert.html

**Rood Koper, lente 2004**

## Over waarheid in politiek

Politici die onwaarheid spreken begaan een zware politieke doodzonde. Standpunten mogen met kracht worden uitgedragen en beleid verdedigd met sterke argumenten, maar feiten mogen niet verdraaid worden. Dit is een fundamenteel parlementair principe.

## De grens tussen retorica en leugen

De grens ligt tussen feit en argument. De oppositie mag eenzijdig redeneren en overdrijven, net als degenen die beleid verdedigen. Theater en spel horen bij politiek debat en kunnen de besluitvorming verbeteren. Echter: over de onderliggende feiten mag geen verschil van mening bestaan. De informatie over feiten moet voor iedereen dezelfde zijn, al mogen de waarderingen ervan uiteenlopen.

## Het belang van objectieve informatie

Voor het politieke bedrijf zijn kennistheoretische vragen over de existentie van objectieve informatie minder relevant dan voor de wetenschap. Als politieke besluitvorming uitsluitend op inschattingen en beelden zou rusten in plaats van op feiten zelf, raakt de politiek op een hellend vlak. Dan gaat het alleen nog om macht, niet om waarheid. Machthebbers kunnen zich dan ver van feiten verwijderen zonder tegenspraak.

## Corruptie door macht

Macht corrumpeert. De complexiteit van informatie en besluitvorming bevordert eenzijdige beweringen. Bureaucraten en specialisten krijgen de verleiding hun bevindingen naar hun hand te zetten. Generalistische politici volgen eerder experts dan kritische vragen te stellen. Het politieke risico van het ter discussie stellen van informatie wordt groter geacht dan het risico ervan sceptisch te blijven.

## Gevolgen voor democratie

Zonder toegankelijke of onverdraaide feiten kan geen tegenmacht in het besluitvormingsproces ontstaan. Dan wordt de kwaliteit van democratie aangetast. Wanneer het vertrouwen in de waarheid zoek raakt, verdwijnt ook de basis voor volgende fasen in menings- en besluitvorming. Dit ondermijnt het parlementaire democratische systeem zelf.

## Het geval Irak

Het regime van Saddam Hoessein was inderdaad onderdrukkend, maar de Amerikaanse invasie gebeurde onder valse voorwendsels. Het doel heiligt de middelen niet, zeker niet als andere wegen mogelijk waren—al zouden die meer tijd en moeite hebben gekost.

De aanval heeft een machtsvacuum gecreëerd en ongrijpbare tegenkrachten in het geweer doen komen, met talloze burgerslachtoffers. De internationale rechtsorde is verzwakt. Het streven naar democratie en mensenrechten staat sindsdien in een kwade reuk.

## Voorkennis en voorbedachtheid

Dit was geen vergissing of verkeerde inschatting. Tot de oorlog was al besloten voordat president Bush de verkiezingen won, nog vóór 11 september. De gevolgen waren voorzienbaar en ook voorzien, maar Bush en Blair hebben dit genegeerd. Om de dreiging aannemelijk en de aanval aanvaardbaar te maken is bewust gelogen, zijn feiten verdraaid en is de waarheid verdoezeld.