# De ODA voorbij

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/de-oda-voorbij.html

**Vice Versa, november 2012**

## Origine en doel van ODA

De Official Development Assistance (ODA) is ruim een halve eeuw geleden afgesproken met twee doelstellingen. Ten eerste wilde men objectief kunnen vaststellen in hoeverre rijkere landen zich hielden aan afspraken om armere landen te helpen. Ten tweede diende het om een level playing field tussen hulpgevende landen te creëren.

Aanvankelijk werden ook militaire uitgaven, voedseloverschotten, commerciële leningen en private investeringen als ontwikkelingshulp opgevoerd. Dit werd echter stopgezet. De ODA werd een maatstaf voor zowel omvang als kwaliteit van hulp. Dankzij transparantie konden kwaliteitsvergelijkingen plaatsvinden.

## Ontkoppeling en autonomie

Een belangrijk principe was de geleidelijke 'ontbinding' van hulp: ontwikkelingslanden hoefden niet langer in het hulpgevende land aankopen te verrichten. Dit betekende dat ontwikkelingshulp niet langer door exportbelangen werd gedomineerd en dat ontvangers lagere importkosten hadden.

In de praktijk verschilt dit van de theorie. Hulp kan afhankelijkheid creëren, donoren misbruiken hun machtspositie, en ontvangende landen besteden hulp liever toch in het land van herkomst. Desondanks droeg het ODA-systeem bij aan meer objectivering en autonomie voor ontwikkelingslanden.

## Verschuiving na 2015

Het ODA-stelsel was oorspronkelijk bedoeld om economische groei in ontwikkelingslanden te versnellen. Men berekende dat ongeveer 0,7 procent van het inkomen van rijke landen daarvoor nodig was. Inmiddels hebben veel ontwikkelingslanden zich economisch zo ontwikkeld dat macroeconomische hulp niet langer nodig is.

Toch blijft armoede groot in veel landen en neemt sociale ongelijkheid toe. Sommige landen kunnen dit zelf aanpakken, andere niet. Veel landen negeren hun armere bevolkingsgroepen.

## Toekomstig model: Sustainable Development Finance

Na 2015 kan hulp vooral gericht worden op sociale zekerheid. In plaats van ODA zou men kunnen spreken over Sustainable Development Finance (SDF), met hetzelfde registratie-, beoordeling- en verantwoordingssysteem.

Een ruime definitie kan worden gehanteerd, inclusief internationale uitgaven voor duurzaamheid, klimaataanpassing en conflictpreventie. Het omslagtarief zal waarschijnlijk boven de 0,8 procent liggen. Niet alleen traditionele donorlanden maar ook opkomende markten moeten worden aangeslagen, en het tarief zou progressief moeten zijn in plaats van een vlaktaks.