# De terugkeer van de olifanten

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/de-terugkeer-van-de-olifanten.html

## Olifanten als teken van vrede

Na vijf jaar wapenstilstand in Soedan en de ondertekening van een vredesakkoord keerden de olifanten terug naar het land. VN-militairen ontmoetten kuddes in het veld, en vanuit helikopters waren grote groepen dieren zichtbaar die over het landschap trokken dat decennialang door bloedige strijd geteisterd was geweest. De terugkeer van deze dieren symboliseerde dat het geweld afnam en gaf hoop aan waarnemers.

## Oorlog en natuurschade

Oorlogen hebben niet alleen enorme gevolgen voor mensen, maar ook voor biodiversiteit, natuur en milieu. De gevolgen zijn veelvoudig: bedreigde wilde dieren in Afrika, chemische vervuiling van grond en waterbronnen in Kosovo en Gaza, ontbossing rond vluchtelingenkampen, en overal landmijnen. Vrede kan veel van deze schade herstellen, hoewel sommige gevolgen permanent zijn.

## Klimaat, milieu en conflicten

Een belangrijk vraagstuk is of verslechtering van natuur en milieu zelf oorlog kan veroorzaken. Duitse wetenschapper Harald Welzer stelde dit in zijn boek *Klimakriege* (Klimaatoorlogen), stellende dat deze conflicten niet toekomstig zijn maar al plaatsvinden, onder meer in Darfur. In Soedan ervaarde de auteur hoe waterschaarste en verminderde vruchtbaarheid van de grond het conflict verscherpten.

Amerikaanse onderzoeker Marshall Burke publiceerde eerder onderzoek dat suggereert dat temperatuurstijging tot meer conflicten leidt. Dit werd echter betwist door de Noorse wetenschapper Halvard Buhaug, wiens gedetailleerder onderzoek nuanceert.

## Een driehoeksverhouding

Ongeacht het directe verband tussen klimaat en oorlog bestaat er een indirect verband: een fatale relatie tussen armoede, milieuschade en geweld. Mensen conflictueren om vele redenen—etnische tegenstellingen, politieke macht, sociale uitsluiting en armoede—maar ook om schaarste en grondstoffen zoals olie, coltan en diamanten.

In veel landen nemen armoede en ongelijkheid toe, terwijl de natuurlijke omgeving onder druk staat. Deze combinatie leidt onvermijdelijk tot meer geweld.

## Een vredesdag

Op 21 september wordt jaarlijks de Internationale Dag van de Vrede gevierd. Hoewel er weinig te vieren valt, is er veel om over na te denken. Soms keren olifanten terug, maar miljoenen mensen blijven ontheemd en op de vlucht.

---

*Column Vroege Vogels, radioprogramma, 19 september 2010*