# De Turkije deal is handel in mensen

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/de-turkije-deal-is-handel-in-mensen.html

**Vice Versa online, 28 maart 2017**

## De deal had nooit gesloten mogen worden

Jan Pronk stelt dat de Turkijedeal een pervers resultaat is van een beschamend proces. De afspraak zou volgens hem in strijd zijn met Europese waarden en het VN-Vluchtelingenverdrag.

## Turkije is geen democratische staat

Met Turkije kan worden onderhandeld over handel, investeringen en klimaat, maar niet over mensen. Het huidige Turkije respecteert de mensenrechten niet onder het regime-Erdoğan. Journalisten, mensenrechtenadvocaten en oppositionele activisten zijn gevangengezet. Rechters zijn ontslagen en de pers wordt gemuilkorfd.

Een onderhandeling over opvang, verblijf, asiel en terugkeer van vluchtelingen garandeert hun veiligheid daarom niet. Dat juist de EU, die mensenrechten centraal stelt, dit negeert, is volgens Pronk een verloochening van Europese beginselen.

## Mensenhandel in plaats van mensensmokkelbestrijding

De EU spreekt zich uit tegen mensensmokkel, maar bestrijdt dit via mensenhandel. De deal hield in dat Turkije migranten terugneemt die de oversteek hadden gemaakt. In ruil daarvoor zou de EU Syrische vluchtelingen uit Turkije invliegen, één-op-één. Vluchtelingen die op eigen kracht Europa probeerden te bereiken, zouden opgesloten en teruggestuurd worden.

Dit is ongehoord: het gaat niet om goederen, maar om mensen. Vluchtelingen hebben krachtens het VN-Vluchtelingenverdrag recht op individuele toetsing van hun vluchtmotief. Deze deal trad dat recht met voeten.

Bovendien beloofde de EU Turkije miljarden euro's om te voorkomen dat meer vluchtelingen naar Europa zouden trekken. Dit is volgens Pronk koehandel in mensen.

## De crisis is verplaatst, niet opgelost

Politici stellen dat de deal heeft gewerkt: er komen geen nieuwe vluchtelingen meer. Pronk erkent dat iets is opgelost – een Europese bestuurscrisis – maar de vluchtelingencrisis is niet opgelost. Deze is verplaatst en buiten beeld gebracht.

Minder vluchtelingen melden zich niet omdat zij niet meer willen vluchten, maar omdat zij dat niet meer kunnen. Ze worden van Europa weggehouden door geld, hekken, bureaucratie en mensonterende toestanden aan de grenzen.

## Het ware probleem: mensonterende omstandigheden

De deal werd gerechtvaardigd als humanitaire noodzaak om verdinkingen in de Middellandse Zee te voorkomen. Pronk bestrijdt dit: je voorkomt verdinkingen niet door de oversteek moeilijker te maken, zodat vluchtelingen gevaarlijkere routes zoeken. En ook niet door kustwachten toestemming te geven mensen in bootjes terug te slepen.

De juiste aanpak is: vluchtelingen de mogelijkheid bieden asiel aan te vragen bij Europese meldkantoren in landen in Afrika en het Midden-Oosten die grenzen aan de Middellandse Zee, met menswaardige opvang.

Dit gebeurt niet. In plaats daarvan krijgen Afrikaanse landen militaire steun om hun grensbewaking te versterken.

## Militaire steun als ontwikkelingssamenwerking

De versterking van Afrikaanse grenzen wordt de Europese burger verkocht als ontwikkelingssamenwerking, maar het is militaire bijstand en politiesteun. Het obscenste voorbeeld is steun aan president Omar al-Bashir van Soedan om de Janjaweed om te vormen tot grensbewakingsmacht.

Al-Bashir is door het Internationaal Strafhof opgedragen zich in Den Haag te verantwoorden voor genocide in Darfoer, maar weigert te komen en wordt met rust gelaten omdat Europa hem nu nodig heeft. De Janjaweed waren Arabische milities die de moordpartijen uitvoerden en werden door Europese politici van etnische zuivering beschuldigd, maar worden nu door de EU bewapend.

## Contradictie in Europees beleid

Binnen Europa zijn grenzen steeds minder belangrijk geworden. Vroeger golden tal van belemmeringen aan personenverkeer tussen Europese naties. Deze zijn opgeheven om welvaart en democratie te versterken.

In Afrika waren mensen gewend heen en weer te trekken zonder grenzen te hinderen, om te overleven en een beter bestaan te vinden. De EU helpt nu het tegenovergestelde: grenzen worden opnieuw getrokken. Met als voorwendsel de veiligheid van Europese burgers te verzekeren, worden Afrikaanse machthebbers geholpen hun bevolking te verdrukken.

## De verantwoordelijkheid van beleidsmakers

Gerald Knaus, bedenker van de Turkijedeal, zegt nu teleurgesteld te zijn over de uitvoering. Pronk noemt dit kortzichtig: van begin af aan is gewaarschuwd dat de deal zou uitlopen op het huidige resultaat. Diederik Samson, die zich in de vorige kabinetsperiode voor de deal heeft ingezet, kon en wist dit.

Alternatieven zijn bepleit, maar werden hooghartig genegeerd. Het ging Europese en Nederlandse politici niet om de vluchtelingen, maar om hun achterban in eigen land.