# Drogreden #7: Mensenrechten zijn westers

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/drogreden-7-mensenrechten-zijn-westers.html

## De stelling

De bewering dat mensenrechten een westers concept zijn klinkt nog steeds luid. Het argument luidt dat westerse landen na de Tweede Wereldoorlog de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens afbakenden in de Verenigde Naties, terwijl de meeste andere landen nog koloniën waren. Toen zij onafhankelijk werden, onderschreven zij een al bestaande tekst. Dit zou betekenen dat de Declaratie van het begin af aan een geest van westerse vooringenomenheid had.

Westerse landen zouden dit demonstreren met hun "kruistocht" voor democratie overzee en hun kritiek op praktijken als vrouwenbesnijdenis of vervolging van homo's. Dit zou getuigen van gebrek aan respect voor andere culturen.

## Historische context

Het Westen heeft eeuwenlang mensenrechten geschonden: koloniale onderdrukking, slavernij, oorlog, uitbuiting en genocide. Maar tegelijkertijd vond binnen het Westen een filosofisch, ethisch en politiek debat plaats over vrijheid en recht. Dit leidde tot erkenning van nieuwe waarden: beginselen van Amerikaanse onafhankelijkheid en Franse revolutie, afschaffing van slavernij, sociale zekerheid en algemeen kiesrecht.

De instelling van de Verenigde Naties en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens vormden essentiële elementen van een nieuwe consensus. Deze consensus was echter niet het resultaat van louter westers discours. De voorafgaande strijd werd vooral gevoerd door volken die tegen westerse overheersing in opstand waren gekomen: inheemse groepen, slaven en vrijheidsstrijders.

## Verdere ontwikkeling

Na aanvaarding van de Universele Verklaring werd het gebouw van mensenrechten steeds verder ontwikkeld, veelal op initiatief van niet-westerse landen:

- De Dekolonisatieverklaring (1960) stelde buitenlandse overheersing als schending van mensenrechten
- Het Convenant Economische, Sociale en Culturele Rechten (1966) kwam naast Burgerlijke en Politieke Rechten
- Het Recht op Ontwikkeling (1986), Responsibility to Protect (2005) en het Recht op Water (2010) werden erkend

Niet-westerse landen speelden in deze onderhandelingen een cruciale rol.

## Universaliteit van mensenrechten

Mensenrechten zijn niet westers. Schendingen worden overal op dezelfde wijze ervaren. Moeders die kinderen verliezen door armoede of geweld treuren daarover in Afrika en Azië evenzeer als in Europa.

De universele erkenning van mensenrechten is het resultaat van een wereldwijde strijd van mensen tegen machten. Maar ook de naleving ervan vereist universele geloofwaardigheid. Westerse landen kunnen niet selectief mensenrechten prediken terwijl zij zelf discriminatie, ongelijkheid en banden met belangengroepen tolereren.