# Drogreden # 9: Koopman of Dominee?

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/drogreden-9-koopman-of-dominee.html

*Vice Versa, december 2014*

## Het duale schema doorbreken

De vraag of Nederland koopman of dominee moet zijn, is een valse dichotomie. Deze keus tussen twee sjablonen biedt geen werkelijke duidelijkheid. Het alternatief "en/en" (zowel koopman als dominee) werkt ook niet zonder nadere uitwerking.

## Historische context: koopman-roofridder

Historisch gezien was Nederland primair koopman, maar niet in de klassieke zin. Door ondernemingen als de VOC – officieel beleid tot halverwege de vorige eeuw – bezette Nederland andere landen met monopolistische middelen, ondersteund door militaire kracht. Dit was "koopman-roofridder": commerciële belangen beschermd door geweld.

De dominee-rol paste de Nederlandse overheid niet. Preken gebeurde vooral door missionarissen en zendelingen, los van staatsinvloed. Dit hoort thuis in een democratische rechtsstaat. Zendelingen werden soms gebruikt als dekmantel voor westerse expansie, onder militaire bescherming. De wereldkerk distantieerde zich hier niet van, hoewel individuele predikers tegen slavernij stelden.

## Hedendaagse rollen: niet koopman, niet dominee

De moderne overheid kan niet als koopman functioneren – die rol ligt bij bedrijven. "Goed koopmanschap" betreft het bedrijfsleven en dient eerlijke handel te waarborgen: geen uitbuiting, landroof, monopolievorming, wapenhandel of corruptie.

Ook de dominee-rol past niet. Waardenverkondinging is niet nodig; universele waarden verdedigen wel.

## De advocaat-rol

De werkelijke taak van de overheid in buitenlandse politiek en ontwikkelingssamenwerking is die van **advocaat**: handhaver van internationaal recht, verdediger van de internationale rechtsorde, bestrijder van mensenrechtenschendingen en pleitbezorger voor slachtoffers – in woord en daad. Dit is internationale ontwikkelingssamenwerking.