# Ga, kijk, luister, voel, ruik en proef wat er leeft en speelt

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/ga-kijk-luister-voel-ruik-en-proef-wat-er-leeft-en-speelt.html

## Het eerste bezoek aan India

Vijftig jaar geleden bezocht Jan Pronk voor het eerst een land buiten Europa: India. Als economiedocent en onderzoeker werd hij daar uitgezonden om onderzoekswerk uit te voeren, niet als toerist. Hoewel hij zich had voorbereid door het studeren van ontwikkelingslanden en het geven van daarover lessen, onderging hij in India toch een cultuurschok.

## Een samenleving van tegenstellingen

India confronteerde hem met eontkoombare dualismes: economische, sociale, etnische, culturele, religieuze en politieke conflicten; klassentegenstellingen, kastentegenstellingen en regionale verschillen. Hij zag tegelijkertijd hoogopgeleide discussiepartners en stervende mensen op straat. Hij bezocht traditionele industrie en moderne ondernemingen, overheidsinstellingen met top-down planning en ngo's die andere benaderingen voorstonden.

Hoewel Pronk India later vele malen bezocht, bleef zijn hoofdindruk overeind: India toont hoe dualistisch ontwikkelingsprocessen onvermijdelijk zijn. De tegenstellingen die hij een halve eeuw geleden zag, bestaan nog steeds en zijn sterker geworden.

## Het voordeel van betrokken waarneming

Pronk benadrukt dat hij veel meer had gezien en begrepen omdat hij niet als toerist kwam. Hij was bevoorrecht: hij moest luisteren, discussiëren, doceren en onderzoeken. Dit dwong hem uit zijn comfortzone en gaf hem het perspectief van mensen die zelf deel uitmaakten van de samenleving.

Door zijn bevindingen te rapporteren, erover na te denken, te schrijven en te doceren, werd hij gedwongen verder te studeren en kaders te hanteren die zijn ervaringen tot systematische inzichten ontwikkelden.

## Adviezen voor toekomstige ontwikkelingsprofessionals

Pronk geeft drie aanbevelingen aan studenten geïnteresseerd in ontwikkelingsvraagstukken:

1. **Studeer en blijf studeren** – theoretische kennis is essentieel.

2. **Ga ter plaatse** – kijk, luister, voel, ruik en proef wat er leeft en speelt. Plaats jezelf in de positie van mensen die deel uitmaken van het ontwikkelingsproces, vooral vanuit het perspectief van diegenen die onderop leven, onder het niveau waar marktkrachten vrij spel hebben.

3. **Reflecteer en analyseer** – vergelijk, probeer te begrijpen en schrijf. Dit helpt je inzichten te verdiepen.

Echte ontwikkelingssamenwerking – waarbij iedereen deelneemt en op voet van gelijkheid wordt samengewerkt – vereist permanente studie, oprecht inlevingsvermogen en continue terugkoppeling in woord, beeld en geschrift.