# Hervorm opzet Topconferenties

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/hervorm-opzet-topconferenties.html

*PvdA, 7 augustus 2009*

## De drie bezwaren tegen wereldtopconferenties

Wereldtopconferenties hebben drie fundamentele problemen. Ten eerste gebeurt de samenstelling willekeurig: soms vijf landen, soms zes tot acht, soms twintig. Sommige landen worden ad hoc uitgenodigd. Deze samenstelling volgt eerder de logica van macht dan van recht, en afwezige landen voelen zich niet gebonden aan de uitkomsten.

Ten tweede zijn de resultaten mager. Ondanks veel publiciteit levert dit soort conferenties weinig op. De top in Londen (2009) bereikte veel minder overeenstemming over de financiële crisis dan nodig was. In L'Aquila waren afspraken over klimaat slechts vage doeleinden zonder echte verplichting. De werkelijke oorzaken van crises blijven onopgelost.

Ten derde ontbreekt een gezamenlijk apparaat voor voorbereiding, agendastelling en uitvoering. Deelnemende landen kunnen implementatie vertragen, uitstellen of helemaal achterwege laten. Het vindt plaats van de conferentie wordt belangrijker dan het resultaat. Dit ondermijnt het vertrouwen van burgers in politiek.

## Structureel probleem

Topconferenties wortelen niet in een algemeen aanvaarde juridische structuur. Ze zijn niet gebonden aan internationale rechtsregels, verdragen of garandeën voor minderheden en niet-deelnemende landen. Er ontbreken gestandaardiseerde procedures, beroepsmogelijkheden en sancties.

## Oplossing: verankering in de VN

Topconferenties moeten verankerd worden in de Verenigde Naties. Dit snijdt twee kanten: spijkers met koppen en hervorming van het VN-systeem tegelijk.

De VN kan veel effectiever werken als niet alle tweehonderd landen tegelijk bijeenkomen. Effectieve besluitvorming vereist kleinere representatieve groepen met:

- Een vaste samenstelling vastgelegd in verdragen
- Vaste leden en roterend gekozen leden
- Gedefinieerde rechten voor niet-deelnemende landen
- Duidelijke procedures en sancties

Deze groepen kunnen zowel op diplomatiek als politiek niveau vergaderen. Bijeenkomsten van staatshoofden en regeringsleiders vormen het sluitstuk. Het VN-apparaat moet vervolgens uitgerust worden om uitvoering van besluiten toe te zien.

## Toepassingsgebieden

Wereldwijde aanpak is nodig voor:

- Financiële crises
- Klimaatverslechtering
- Verspreiding van kernwapens
- Verlies van biodiversiteit
- Oceaanexploitatie
- Voedselzekerheid
- Overgang naar duurzame energie
- Beheersing van grote conflicten (onder andere Midden-Oosten)

## Nederlandse rol

Een aantal landen zou gezamenlijk het initiatief kunnen nemen voor VN-hervorming. Nederland zou een voortrekker kunnen zijn, in plaats van zich beperkt te houden tot pogingen om telkens weer bij de grote landen te horen.