# Hoe verhelpt men een gebrek?

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/hoe-verhelpt-men-een-gebrek.html

## De verzakking van Panorama Mesdag

Negen millimeter verzakking van kolommen bij Panorama Mesdag in Den Haag lijkt niet veel, maar vormt een groot gevaar. Dit gebeurde tijdens graafwerkzaamheden voor een ondergrondse parkeergarage naast het beroemde schilderij. De bouwer had slechts drie millimeter verzakking berekend voor de eerste fase. De volgende fase met heien zal tot twee meter van het Panorama plaatsvinden en zal de verzakking aanzienlijk vergroten.

## Structurele risico's

Kolommen op verschillende afstanden van de garage zullen ongelijk verzakken, wat tot scheuren in het doek kan leiden. Dit proces heet verticale en horizontale zetting. De bouwvergunning stelt een marge vast van tien millimeter verzakking, maar negen millimeter is al bereikt. Onherstelbare schade aan dit unieke monument dreigt.

## Juridische onmacht

Panorama Mesdag is het oudste nog bestaande panorama ter wereld op zijn oorspronkelijke locatie. De gemeente Den Haag had bepaald dat niet vlak bij monumenten mag worden gebouwd, maar gaf toch de bouwvergunning af. Het museum probeerde via rechtszaken de bouw tegen te houden, maar faalde. De voorzieningenrechter stelde vast dat werkzaamheden pas kunnen worden stilgelegd wanneer de feitelijke verzakking groter is dan berekend – dus als schade al is veroorzaakt.

Ook de Monumentenwet biedt geen bescherming vooraf. Volgens de rechter: "het schilderij moet eerst scheuren, voordat we wat gaan doen."

## Gebrek aan bestuurlijke bescherming

De bouwvergunning bevat geen voorschriften over verdere verzakkingsrisico's. De wet en vergunning schieten tekort. De gemeente had dit beleidsmatig kunnen voorkomen door de vergunning in deze vorm nooit af te geven, maar is bezweken voor projectontwikkelaars.

## Het Panorama zelf

Mesdag schilderde een prachtig oud Scheveningen in zachte tonen, ademend rust en stilte. Door zijn constructie leeft het Panorama met het weer buiten – zon, lucht, wolken, regen en wind komen erin tot uitdrukking. Vincent van Gogh schreef bij de opening in 1881: "Nooit in mijn leven heb ik zoiets moois gezien. Panorama Mesdag heeft maar een gebrek en dat is dat het geen gebreken heeft." Ironisch gezegd kan dit gebrek nu wel worden verholpen – door het te beschadigen.