# Misplaatste euforie

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/misplaatste-euforie.html

**Vice Versa, Oktober 2011**

## De dubbele moraal van het Westen

De euforie over Khaddafi's val is begrijpelijk maar misplaatst. Khaddafi was inderdaad een dictator die politieke tegenstanders opslootte, martelde en terroristische aanslagen pleegde. Toch steunde het Westen hem jarenlang. Na 9/11 omarmden Europese ministers en regeringsleiders het Libische regime, zagen de economische voordelen van olie en petrodollars over het hoofd, en negeerden Khaddafi's onderdrukking van het eigen volk.

Het Westen tolereerde dat Khaddafi andere Afrikaanse landen destabiliseerde, asielzoekers uitleverde aan vervolging, en westerse geheime diensten hielp met illegale ondervragingstechnieken. Dit gebeurde omdat Khaddafi als vriend 'veiliger' leek dan als vijand.

Dit beleid was echter niet alleen inconsequent maar ook contraproductief. Het ondergraaft geloofwaardigheid wanneer het Westen hogere beginselen van democratie, goed bestuur en mensenrechten uitdraagt, maar deze willekeurig toepast. Burgers in autoritaire landen wijzen terecht op deze hypocrisie: waarom kreeg Mubarak in Egypte zoveel steun? Waarom werkt het Westen nauw samen met Bashir in Sudan en met Israelische bezetter van Palestijnse gebieden? Waarom wilde het Westen in de jaren tachtig graag zaken doen met Saddam Hussein?

## De grens van pragmatisme

Westerse landen hebben inderdaad hulp nodig van China, Rusland en autoritair geleide landen. Kritici begrijpen dat ontwikkelingssamenwerking plaatsvindt met autoritaire regimes om armoede te bestrijden en bestuur te verbeteren. Maar een duidelijke grens bestaat: geen wapenleveranties, geen steun aan geheime diensten, geen promotie van commerciële belangen ten koste van mensenrechten, en geen steun bij onderdrukking van bevolkingen.

Schaamte over de steun aan Khaddafi past beter dan euforie over zijn val.

## Het probleem met NATO-interventie

Een tweede reden voor voorzichtigheid: Khaddafi zou niet zijn gevallen zonder NATO-bombardementen. De VN-Veiligheidsraad gaf NATO het mandaat om burgers tegen het regime te beschermen op basis van het nieuwe principe Responsibility to Protect (R2P). Maar NATO rekte dit mandaat eenzijdig uit om het regime zelf omver te werpen—wat niet legitiem was.

Dit heeft verstrekkende gevolgen. Toekomstige R2P-resoluties tegen andere regimes hebben nu geen schijn van kans meer in de Veiligheidsraad. De winsten van Khaddafi's val wegen niet op tegen deze diplomatieke schade.