# Schoffering van een bemiddelaar

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/schoffering-van-een-bemiddelaar.html

## Annans vertrek als bemiddelaar

Kofi Annan kondigt aan zijn mandaat als bemiddelaar in Syrië niet te verlengen. Zijn vredesplan is niet uitgevoerd: zowel het regime-Assad als de opstandelingen deden beloften maar voerden die niet uit. In plaats daarvan verhevigde de strijd zich. Annan is geschoffeerd en verlaat zijn post aan het einde van augustus.

## Mogelijkheden voor een geschoffeerde bemiddelaar

Een bemiddelaar die niets kan uitrichten heeft twee opties:

1. **Opstappen**: Dit kan partijen schrikken en alsnog tot concessies bewegen, maar in dit geval onwaarschijnlijk omdat het conflict langdurig is en partijen zich door verschillende landen gesteund voelen.

2. **Escaleren naar opdrachtgevers**: De bemiddelaar kan een beroep doen op de Veiligheidsraad en de Arabische Liga om sancties op te leggen tegen partijen die beloften breken en burgerslachtoffers maken. Dit zou voor de hand hebben gelegen, maar de Veiligheidsraad is verdeeld en sancties zullen niet volgen.

## De fout van de Veiligheidsraad

De aanwijzing van Annan als bemiddelaar was weloverwogen: een voormalige Secretaris-Generaal zou veel statuur hebben en politieke conflicten kunnen oplossen. Echter, in de praktijk hebben de belangrijkste Veiligheidsraadsleden dit ondermijnd.

De Verenigde Staten en Rusland konden het weliswaar eens worden over het starten van bemiddeling, maar niet over de mogelijke uitkomst. Beiden toonden openlijk voorkeur voor één partij en gaven eenzijdige politieke, financiële en logistieke steun. Ze beschuldigden elkaar publiekelijk en de VS richtten een groep "vrienden van Syrië" op zonder Rusland uit te nodigen. De bemiddelingspoging kwam daardoor "in de lucht te hangen" - Annans opdrachtgevers hebben hem even geschoffeerd als de strijdende partijen zelf.

## Risico's na Annans vertrek

Nu Annan vertrekt worden de grote mogendheden direct politiek verantwoordelijk. Het risico op escalatie is groot omdat tal van landen belangen hebben bij dit conflict:

- Rusland ziet Syrië als één van zijn weinige traditionele bondgenoten in het Midden-Oosten
- De VS willen een hun welgezind regime
- Arabische landen zijn verdeeld langs Soenniet-Sjiieten lijnen
- Libanon, Turkije en Israël vrezen escalatie over hun grenzen
- Iran kan haar invloed versterken via Syrië en Hezbollah
- Turkije vreest Koerdische samenwerking over grenzen

De onderliggende problemen zijn ernstig: het regime voert luchtaanvallen op burgers uit, opstandelingen zijn onderling verdeeld wat mensenrechtenschendingen bevordert, en buitenlandse extremisten zoals al-Qaida krijgen steeds meer mogelijkheden. Amerikaanse druk om wapens aan opstandelingen te geven voert geweld aan en kan de strijd niet echt beslissen - de lessen van Irak en Afghanistan tonen dit.

## Concluderend

Dat Amerika en Rusland tegenwoordig zo vaak tegenover elkaar staan als sinds het einde van de Koude Oorlog niet meer is zorgwekkend. Dit vergroot het risico dat conflicten zoals in Syrië - en er zullen meer komen - escaleren ver over de grens.