# Solidariteit: Gelijke rechten zonder grenzen

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/solidariteit-gelijke-rechten-zonder-grenzen.html

## Solidariteit in tijden van crisis

De coronapandemie heeft aangetoond dat solidariteit niet automatisch ontstaat. Hoewel beperkingen nodig waren om anderen te beschermen, werden bestaande ongelijkheden vergroot. Mensen met hogere inkomens, groter huizen en vaste banen konden zich gemakkelijker aanpassen dan kwetsbare groepen.

Solidariteit vereist wederzijdse erkenning: tussen gevaccineerde en ongevaccineerde personen, tussen zorgverleners en hun patiënten, tussen verschillende generaties. Toch zien we dat velen zich weinig aantrekken van collectieve verantwoordelijkheid wanneer dit hun persoonlijke vrijheden beperkt.

## Solidariteit als politieke keuze

Solidariteit is niet vanzelfsprekend, maar het resultaat van politieke strijd. Een goed functionerende samenleving vraagt om een bewuste keuze: met wie zijn we solidair, op welke voorwaarden en in welke mate?

Socialisten hanteren het beginsel dat niemand volledig vrij is zolang niet iedereen vrij is. Dit betekent onvoorwaardelijke solidariteit met allen wiens rechten en vrijheden worden geschonden, inclusief degenen die aan de onderkant van de samenleving zijn terechtgekomen.

## Nationale versus internationale solidariteit

Vijfentwintig jaar geleden, op het PvdA-congres van 1996 in Zwolle, werd gepleit voor de "onvoorwaardelijke terugkeer van de internationale solidariteit". Nationale en internationale solidariteit waren onverbrekelijk met elkaar verbonden: alle mensen ter wereld hebben recht op een menswaardig bestaan, ongeacht huidskleur, religie of etnische identiteit.

## De erosie van internationale solidariteit

Deze verplichting is echter tanende. De Nederlandse ontwikkelingshulp werd verlaagd, en solidariteit met vluchtelingen stapsgewijs ingeperkt. De argumentatie hiervoor was pragmatisch: we kunnen alleen solidair zijn met degenen die dezelfde risico's delen—solidariteit als verzekering tegen eigen tegenspoed.

Dit betoog negeert echter hoe de mondiale ongelijkheid tot stand is gekomen. Vluchtelingen en armen in ontwikkelingslanden bevinden zich in hun situatie niet per toeval, maar vaak als gevolg van kolonialisme en systematische uitsluiting.

## Dubbele standaarden in coronabeleid

De coronavaccinatie toont dezelfde tegenstrijdigheid: terwijl Nederland in "ruime mate" over vaccins beschikt, krijgen ontwikkelingslanden slechts brokken—veelal verlopen exemplaren. Vluchtelingen bevinden zich nog steeds in erbarmelijke omstandigheden aan de grenzen van Europa.

Dit internationale onrecht wordt echter nauwelijks meer als onderwerp van politieke strijd erkend. De regering en bewindslieden die internationale solidariteit zouden moeten verdedigen, zwijgen.