# Srebrenica

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/srebrenica.html

## Verzachtende omstandigheden en verontschuldigingen

Jarenlang zijn talrijke argumenten aangedragen om het falen van de internationale gemeenschap in Srebrenica te rechtvaardigen. Deze redenering stelt dat het 'safe area'-concept onhoudbaar was, dat de uitzending van Nederlandse militairen politiek gemotiveerd en onverantwoord was, en dat de gevolgen onafwendbaar waren. Daarnaast werden andere actoren aangewezen: de regering van Bosnië, de moslimstrijders, het VN-militaire commando dat luchtsteun weigerde, en onderrapportage van slachtoffercijfers.

Voor Nederland zelf werden eveneens vier rechtvaardingen aangevoerd: andere landen deden niets, niemand kon voorspellen wat met gevangen mannen zou gebeuren, Dutchbat stond tegenover overmacht, en de zogeheten lotsverbondenheid met vluchtelingen was slechts een situatieschets, geen politieke beslissing.

## Het NIOD-rapport en halve waarheden

Vrijwel al deze twaalf argumenten verschijnen in het NIOD-rapport over Srebrenica. Hoewel enkele punten verdedigbaar zijn, vormen zij allen halve waarheden. De som van alle verontschuldigingen bevredigt niet. Het adagium 'alles begrijpen is alles verontschuldigen' verklaart waarom overlevenden geen excuses maar waarheid eisen.

## De eis naar waarheid

Overlevenden en nabestaanden stellen dat waarheidsvinding niet kan worden stopgezet. De verantwoordelijkheid voor de bescherming werd voortdurend doorgeschoven: naar de VN, de Veiligheidsraad, Frankrijk, Sarajevo en de moslimstrijders. Later werd gesteld dat oude wonden niet mochten worden blootgelegd uit bezorgdheid voor de 'beschermers' van toen, terwijl de trauma's van overlevenden ondergeschikt werden geacht.

De kernvragen voor nabestaanden zijn elementair en persoonlijk: waar zijn onze mannen, vaders en broers? Wat is er met hen gebeurd? Hoe kon dit onder ogen van de wereldgemeenschap plaatsvinden?

## Stappen voorwaarts en onafgesloten zaken

Het kabinet-Kok trad af met erkentenis van politieke medeverantwoordelijkheid voor het tekortschieten in Srebrenica. De parlementaire enquête leverden meer openheid dan het NIOD-rapport, maar het boek kan niet dichtgaan.

## Toekomstgerichte maatregelen

Nog uit te voeren stappen zijn:

- Opgraving en identificatie van slachtoffers als hoogste prioriteit
- Arrestatie van Mladic en Karadzic voor het tribunaal
- Voortvarende wederopbouw van Srebrenica: woningen, werkgelegenheid, voorzieningen en sociale infrastructuur met garanties voor democratie, multiculturaliteit en rechtszekerheid
- Ondersteuning voor terugkeerders, maar ook voor diegenen die niet kunnen of willen terugkeren
- Alternatieve huisvesting voor wie zich onveilig voelt zolang vervolgers ongestraft blijven