# Stop, sluit en vertrek

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/stop-sluit-en-vertrek.html

**Bron:** Nieuwe Liefde, november 2013

## Gevolgen van het kapitalisme

Het kapitalistische systeem heeft volgens de auteur ingrijpende negatieve gevolgen: aantasting van het natuurlijk milieu, sociale ongelijkheid, consumptiedrift en verspilling, financiële crises en opeenhoping van economische macht. Kapitaal wordt ingezet om politieke beslissingen te beïnvloeden en via reclame burgers ervan te overtuigen dat dit systeem hun belangen dient.

## Het neoliberale experiment

Na het einde van de Koude Oorlog groeide het geloof dat kapitalisme zich had bewezen. Dit leidde tot economisch neoliberalisme: maximale privatisering van economische activiteiten op vrije markten, zowel nationaal als wereldwijd. Publieke activiteiten werden naar de markt overgeheveld of onderworpen aan marktmechanismen. Commercie drong door in onderwijs, gezondheidszorg, welzijn, openbaar vervoer, energie, water en media.

## Het probleem van kostendoorwenteling

De focus op minimale kosten en maximale opbrengsten leidt ertoe dat maatschappelijke en milieukosten buiten beschouwing blijven en worden afgewenteld. Huidige aandeelhouderswaarde krijgt voorrang boven langetermijneffecten voor de samenleving en toekomstige generaties.

## Illusie van verandering

Tegenbewegingen streven naar maatschappelijk verantwoord ondernemen en duurzaamheid, maar deze begrippen worden vaak gekaapt door ondernemingen. Zij brengen kleine marktconforme wijzigingen aan in hun productieproces, terwijl zij on-duurzaam gedrag verhullen. Overheden leunen achterover en laten de markt zelf oplossen.

## Voorbeeld: Heineken in Afrika

Heineken gebruikt minder water bij bierproductie in Afrika dankzij nieuwe technologie, wat leidt tot lagere kosten en hogere winst. De Nederlandse regering prees dit als duurzaamheid. Echter, meer bierconsumptie door mannen en jongens in Congo betekent minder geld voor hun gezinnen voor voedsel, onderwijs en gezondheidszorg. Een bierproducent die werkelijk duurzaamheid nastreeft, moet volgens de auteur: stop de productie, sluit de fabriek en vertrek.