# Wat Rest van de West

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/wat-rest-van-de-west.html

*Binnenlands Bestuur*, 23 Juli 2004

## Over "Knellende Koninkrijksbanden"

Enkele jaren geleden publiceerden Gert Oostindie en Irene Klinkers een diepgaande driedelige studie over de dekolonisatie van Suriname en de Nederlandse Antillen, getiteld "Knellende Koninkrijksbanden" (samen 1600 pagina's). De studie werd geschreven in opdracht van de Nederlandse regering en richtte zich vooral op Nederlands beleid. Hoewel voornamelijk op Nederlandse bronnen gebaseerd, wisten de auteurs ook de Surinaamse en Antilliaanse kijk op het proces te verwoorden door interviews met betrokkenen aan beide zijden.

Het is een volledig gedocumenteerd, systematisch opgezet en toegankelijk standaardwerk. De auteurs gaven hun oordeel over tal van onderwerpen na alle kanten te hebben belicht. Zij ondervonden wel weerstand rond het citeren van ministerraadnotulen uit de jaren tachtig, wat tot vertraging leidde, maar hun analyse en kritiek op Nederlands beleid bleven intact.

## Kritische noten

De auteur deelt niet volledig de conclusies van Oostindie en Klinkers. Zij suggereren dat Nederland zich van Suriname wilde ontdoen en dat Suriname zou zijn afgekocht. De auteur stelt daarentegen dat de vraag om onafhankelijkheid autonoom en steeds sterker was geworden – het ging om recht verschaffen, niet om ontdoening. De auteur erkent echter geen objectief beoordelaar te zijn vanwege eigen betrokkenheid bij het proces.

Desondanks waardeert de auteur het onderzoek zeer. Geen enkele toekomstige studie over de relatie tussen Nederland, Suriname en de Antillen in de tweede helft van de twintigste eeuw kan eraan voorbijgaan.

## "Decolonising the Caribbean"

Een vervolgonderzoek resulteerde in "Decolonising the Caribbean", het sluitstuk van het onderzoek. Dit is het enige deel dat in het Engels verscheen, wat logisch is omdat het de Nederlandse dekolonisatie in regionaal perspectief plaatst en vergelijkt met dekolonisatie door Engeland, Frankrijk en de Verenigde Staten.

Dit biedt een welkome aanvulling, want Nederland ziet de relatie met Suriname en de Antillen vaak louter vanuit Nederlands perspectief. Het is even relevant om deze landen te vergelijken met andere Caraïbische landen die soortgelijke ontwikkelingen hebben meegemaakt: uitroeiing van Amerindianen, Europese kolonisatie, slavernij, immigratie van plantagearbeiders, dekolonisatie en groeiende Amerikaanse invloed.

Ook het vergelijken van koloniaal bestuur en dekolonisatiemethoden tussen voormalige moederlanden is relevant.

## Teleurstelling

Hoewel het nieuwe boek voorziet in een leemte, stelde het de auteur om verschillende redenen teleur. De slotstudie pretendeert te veel en biedt te weinig. Ten eerste gaat veel verloren in de onvermijdelijk kortere en minder genuanceerde samenvattingen van de hoofdstudie. De volledigheid, systematiek en vele belichte kanten van het hoofdwerk worden hier gemist. Ten tweede, als comparatieve studie ontbreken enkele voor de hand liggende elementen.