# We hebben de vakbeweging hard nodig

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/we-hebben-de-vakbeweging-hard-nodig.html

Kolom van Jan Pronk, gepubliceerd door de PvdA op 30 oktober 2009.

## Zwakkere positie van de vakbeweging

Het ledental van de vakbeweging daalt. De traditionele arbeidersklasse is geëmancipeerd en sterker gesegmenteerd. De arbeidsmarkt is flexibler geworden, werknemersbelangen zijn minder hevig betwist dan vroeger. Parallel hieraan is een groeiende groep zelfstandige beroepsbeoefenaren ontstaan. Deze veranderingen hebben de positie van de vakbeweging verzwakt.

## Achteloos bejegend door regering en werkgevers

Werkgevers en politici behandelden de vakbeweging het afgelopen jaar achteloos. Dit bleek vooral uit de besluitvorming over de AOW en het pensioenstelsel. Overeenstemming met de vakbeweging had groot belang gehad, maar kabinet en werkgevers hebben onvoldoende geprobeerd die te bereiken.

## Schijnonderhandelingen zonder gelijke uitgangspositie

De vakbeweging kreeg de gelegenheid alternatieven te ontwikkelen, maar dit bleek slechts schijn. Het kabinet had zijn keuze al bepaald en werkgevers hadden ingestemd. In de onderhandelingen stonden werkgevers en werknemers niet gelijk: ieder compromis zou voor werkgevers een stap achteruit betekenen. Werkgevers en kabinet wilden bovendien dat wijzigingen van de AOW-leeftijd direct gevolgen voor de pensioenleeftijd zouden hebben, wat onderhandeling verder bemoeilijkte.

## Arrogantie van werkgevers in de SER

Uit de SER-besprekingen bleek dat werkgevers niet serieus wilden onderhandelen. De vakbeweging deed onderhandelingsvoorstellen, maar werkgevers verschenen gewoon niet meer. Daarna spraken zij neerbuigend over de vakbondsleiders en stelden dat de SER-onderhandelingen niet belangrijk waren. Vervolgens claimden werkgevers dat zij via lobby hun doelen wel zouden bereiken zonder SER-samenwerking. Dit gedrag vertoonde volkomen arrogantie.

## Structurele overwegingen nodig

Veranderingen in de AOW zijn nodig, maar de argumenten moeten zorgvuldig gekozen zijn. Alleen structurele demografische overwegingen overtuigen: gestegen leeftijdsverwachting en veranderde verhoudingen tussen personen beneden en boven pensioengerechtigde leeftijd. Het kabinet benadrukte echter steeds sterker andere dan structureel demografische overwegingen.

## Gemiste kansen voor differentiatie

De vakbeweging was bereid mee te onderhandelen. Het kabinet had wijzer aan gedaan enkele vakbondsvoorstellen over te nemen, bijvoorbeeld voor differentiatie van de AOW-leeftijdsverhoging. Dit zou voordelig zijn voor mensen in zware beroepen met beperkte scholing en laag inkomen, alsmede voor mensen zonder aanvullende inkomsten. Deze zwakkere groepen verdienen bescherming. Over hun positie had onderhandeling kunnen plaatsvinden.

## Kortzichtige politieke keuze

De politiek nam verantwoordelijkheid, maar op arrogante en kortzichtige wijze. Medewerking van de vakbeweging is juist in recessie van groot belang voor loonmatiging en nodig via generaal akkoord.