# WO 2.0

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/wo-20.html

## Context

Dit artikel werd gepubliceerd in februari 2014, ter gelegenheid van het honderdjarig jubileum van het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog.

## De betekenis van herdenking

De Eerste Wereldoorlog leeft minder in het Nederlandse bewustzijn dan de Tweede, omdat Nederland in WO 1 buiten het conflict bleef. Terwijl veel mensen nog directe herinneringen aan 1940-1945 hebben, is dat voor WO 1 niet het geval. Toch is hernieuwde aandacht voor deze oorlog waardevol: elke generatie moet begrijpen dat vrede niet vanzelfsprekend is. Oorlog en vrede zijn beide mensenwerk.

## De centrale les van WO 1

Een belangrijke les is dat oorlogen kunnen uitbreken zonder dat naties dit beogen. Dit verschilde fundamental van 1939: in 1914 wilden de Europese leiders niet per se een wereldoorlog, maar namen zij beslissingen (bewapening, coalitievorming, aanvalsstrategieën) die onbedoeld tot escalatie leidden. Het was eerder collectieve verstandsverbijstering dan blindheid.

Zowel Clemenceau als historicus A.J.P. Taylor wezen erop dat oorlog te serieus is om aan generaals of staatslieden alleen over te laten. Robert McNamara betuigde later spijt over besluitvormingsprocessen in de Vietnamoorlog en noemde deze "totaal verkeerd".

## De huidige wereldsituatie

Directe risico's voor een nieuwe wereldoorlog worden momenteel als laag ingeschat. Echter, er manifesteert zich iets wat lijkt op een "WO 2.0": verspreide maar onderling verbonden conflicten in het Midden Oosten, Afrika en Azië, veroorzaakt door gedeelde factoren zoals:

- Strijd om schaarse grondstoffen
- Nationale geopolitieke keuzes ter bescherming van economische belangen
- Herlevend nationalisme
- Fundamentalistische agressieve ideologieën
- Anonieme, afstandelijke doding door nieuwe militaire technologie
- Internationaal terrorisme en regime-repressie
- Uitsluiting van grote groepen uit de kapitalistische wereldmarkt

Deze conflicten eisen miljoenen slachtoffers.

## Waarschuwing voor Europa

Hoewel Europa vooralsnog aan deze situatie ontsnapt, bestaat het risico dat Europa blunderend in deze conflicten verzeild raakt. De huidige optimisme over economische groei, dalende armoede en technologische vooruitgang kan leiden tot dezelfde kortzichtigheid als in 1914. Europa slaapwandelt mogelijk opnieuw naar gevaar.