# Zoektocht

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/zoektocht.html

## Tuin van Holland

Toneelgroep De Appel speelt dit seizoen Tuin van Holland, een zoektocht naar de Nederlandse identiteit onder regie van Aus Greidanus. Deze theatershow markeert het einde van een decennium waarin Nederland op zichzelf introspectief was gericht. In vroegere decennia werd weinig aandacht besteed aan de Nederlandse identiteit en geschiedenis, maar de culturele omwenteling rond de eeuwwisseling heeft dit fundamenteel veranderd.

De voorstelling brengt vragen aan de orde die centraal stonden in de maatschappelijke discussie: Wie zijn wij? Waarin onderscheiden we ons? Wat hebben we met Europa te maken? Hoe verhouden we ons tot allochtonen, immigranten en asielzoekers? Wat zijn onze normen en waarden?

## De karakters

In de openingsscènes ontmoeten historische figuren elkaar die elk een aspect van de Nederlandse identiteit vertegenwoordigen: Willem van Oranje, Kenau Simons Hasselaar, Anne Frank, Majoor Bosshardt, Mata Hari, Prins Bernhard, Anton Mussert, Sjoukje Dijkstra, André Hazes en Sinterklaas.

De Nederlandse mentaliteit wordt geschetst als een mengeling: heldhaftig en principieel, maar ook sluw; ruimdenkend en goedgeefs, maar altijd commercieel; gezellig maar ook brallerig en geneigd tot zelfoverschatting.

## Historische taferelen

De Tuin van Holland presenteert drie cruciale momenten uit de Nederlandse geschiedenis: de Opstand (1572), het Rampjaar en de terechtstelling van Johan van Oldenbarnevelt.

Deze taferelen onthullen de achtergronden: toeval, ambitie en uit de hand gelopen conflicten in plaats van zuivere heldendom. Principieel leiderschap wordt overschaduwd door machtsstrijdingen, jaloezie en populisme. De terechtstelling van Oldenbarnevelt wordt getoond als beslechting van een religieus conflict tussen tolerante Remonstranten en fundamentalistischer Contraremonstranten.

## Kritische ontmaskering

De duik in de geschiedenis biedt een ontluisterend beeld van de nationale identiteit. Dit wordt versterkt door taferelen over karakteristiek Nederlandse thema's: het verbond tussen geld en geloof, de handel overzee en de strijd tegen het water.

De voorstelling onthult een Nederlandse identiteit geworteld in slavenhandel, koloniale uitbuiting, racisme, zelfvoldaanheid en huichelarij. Het slottoneel speelt zich af in de kleedkamer, waar de spelers terugblikken en vooruitkijken. De vraag blijft: kunnen we verder, of past ons alleen schaamte en halt houden?

## Verbinding met Blik

De recensent verbindt deze voorstelling met een eerder werk van Greidanus, Blik, waarin een vastgelopen file als metafoor voor stilstand dient. De mensen in de file berusten, passen zich aan, maken van hun situatie thuis. Tot een figuur verschijnt die als verlossende nar en brallende Mussolini-achtige leider hen verlokt weg te volgen, als de rattenvanger van Hamelen.