# Afrikaanse leiders hebben mij zeer teleurgesteld

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/interviews/dutch/afrikaanse-leiders-hebben-mij-zeer-teleurgesteld.html

Interview met Jan Pronk over zijn memoires waarin hij terugblikt op zijn lange carrière als minister voor Ontwikkelingssamenwerking en VN-diplomaat in Afrika. Gepubliceerd in NRC op 3 juli 2018.

## Over Jan Pronk

Johannes Pieter (Jan) Pronk, geboren in mei 1940, diende in drie kabinetten als minister voor Ontwikkelingssamenwerking namens de PvdA (1973-1977 onder premier Den Uyl, 1989-1995 onder Lubbers en 1995-1998 onder Kok). In 2004 werd hij benoemd tot speciaal gezant van de VN voor Soedan. Hij zegde zijn PvdA-lidmaatschap op in 2013 uit onvrede met de koers van de partij.

In Soedan kwam Pronk in aanraking met de genocide in Darfur. Het regime van president Omar al-Bashir verklaarde hem in 2006 tot 'persona non grata'.

## Kritiek op huidige Westerse politiek

Pronk noemt de samenwerking van de EU met Soedan om migranten tegen te houden "crimineel". Hij veroordeelt de hypocrisie waarbij het Westen nu steun geeft aan hetzelfde Soedanese regime dat in Darfur een genocide pleegde. De Janjaweed-milities, ooit verantwoordelijk voor gruweldaden, worden nu met Europese hulp ingezet als grenswachten. Pronk stelt dat de huidige politiek "erger dan cynisch" is en zich alleen op eigen belangen richt.

## Afrika en ontwikkeling

Hoewel delen van Afrika macro-economische groei hebben meegemaakt, waarschuwt Pronk dat dit niet voor iedereen geldt. Westerse steun is vooral gericht op de elite en de bovenkant van de middenklasse, niet op de onderklasse. Dit leidt volgens Pronk tot escalerende conflicten en repressie.

## Teleurstelling in Afrikaanse leiders

Pronk had grote idealen en zag zichzelf als partner in het oplossen van conflicten in Centraal- en Oost-Afrika. Hij steunde jonge leiders zoals Yoweri Museveni in Oeganda, Meles Zenawi in Ethiopië en Paul Kagame in Rwanda met Nederlands geld. Uiteindelijk liep hij echter vast op de werkelijkheid: Kagame bedroeg hem, Museveni verloor zijn vertrouwen en Zenawi stelde hem diep teleur.

## Memoires

Pronks eerste memoires, getiteld "Strijd rond de Grote Meren", behandelen de crises in Rwanda en Congo in de jaren negentig. De genocide in Rwanda in 1994 is de meest dramatische gebeurtenis uit zijn loopbaan en centraal onderwerp van het eerste deel.