# Als de PvdA kleiner wordt, heb ik daar geen problemen mee

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/interviews/dutch/als-de-pvda-kleiner-wordt-heb-ik-daar-geen-problemen-mee.html

Interview met Jan Pronk in Waterstof, oktober 2009. Marina Lacroix interviewt de PvdA-veteraan over de toenemende problemen van de sociaal-democratie in Europa.

## Context van het interview

Na de Europese verkiezingen van 2009 haalde de PvdA minder stemmen dan de PVV. Pronk, die minister was in vier kabinetten en in 2007 kandidaat voor het voorzitterschap van de PvdA, geeft zijn visie op de problemen van zijn partij.

## Het probleem van de PvdA

Pronk stelt dat het niet zozeer om een PvdA-probleem gaat, maar om de fragiele positie van de sociaal-democratie in heel Europa (uitgezonderd Spanje). Hij identificeert drie oorzaken:

1. **Functie van politieke partijen**: Alle partijen zijn in achteruitgang. Dit raakt vooral partijen die een brede visie willen hebben; eenthema-bewegingen ondervinden minder last.

2. **Emancipatie van arbeiders**: De arbeidersklasse is grotendeels geëmancipeerd, waardoor sociaal-democraten geen antwoord meer hebben op deze nieuwe situatie.

3. **Verschuiving van tegenstellingen**: Economische tegenstellingen zijn kleiner geworden, terwijl culturele tegenstellingen (etnische, raciale, religieuze) belangrijker zijn geworden. De sociaal-democratie is sociaal-economisch geworteld en worstelt met deze verschuiving.

## Antwoord op de uitdagingen

Een partij moet volgens Pronk een visie op de hele maatschappij hebben die waarden als solidariteit en gelijkheid gestalte geeft. Dit moet toekomstgericht zijn, maar tegelijk bewust in de traditionele wortels staan.

Pronk illustreert dit met voorbeelden uit de geschiedenis: de jaren vijftig combineerden sociaal-economische gelijkheid met elitistische cultuurbevordering. In de jaren zestig ontstond een geheel nieuwe maatschappijvisie. Later koos de PvdA voor Paars en "dekolonisatie van het individu" – culturele bevrijding tegen de christendemocratie.

Een maatschappijvisie moet volgens Pronk wortels hebben in drie gebieden: economisch, politiek en cultureel. Daarom kan hij niet kiezen voor bewegingen als Waterland, die vooral op culturele dimensie gericht zijn. Pronk ziet zichzelf als steeds sociaal-economisch linkser en cultureel vrijzinniger geworden.

## Onderscheid met andere partijen

Op de vraag wat onderscheidend sociaal-democratisch blijft, erkent Pronk dat vrijzinnigheid en liberalisme dicht bij GroenLinks en D66 staan. Hij pleit voor partijpolitieke hergroepering en betreurt dat geen regeringscoalitie van SP, GroenLinks en PvdA werd gevormd.

Het sociaal-democratische element ligt volgens Pronk in het kiezen voor veel meer economische gelijkheid en minder economische macht. Hij kritiseert het debat over bezuinigingen zonder aandacht voor belastingverhogingen als financiering van toekoestinvesteringen in onderwijs en veiligheid.

## Internationale dimensie

Pronk betreurt dat de PvdA sterk Nederlands gericht is geworden. De sociaal-democratie is van nature internationaal. Dit betekent onder andere: pro-Europees zijn, de 0,8% voor ontwikkelingssamenwerking handhaven, en kritisch nadenken over internationale problemen. Hij critiseert dat debatten over Afghanistan of het Midden-Oosten te Nederlands-provinciaal blijven en roept op tot meer aandacht voor de oorzaken van problemen.