# De kracht van mensen die ergens in geloven

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/interviews/dutch/de-kracht-van-mensen-die-ergens-in-geloven.html

Interview met Jan Pronk in Tijdschrift Milieu, Jaargang 28, nr. 6, december 2022, p.20-22.

## Grenzen aan de groei als doorbraak

Jan Pronk, oud-Kamerlid, minister en VN-diplomaat, blikt terug op de impact van 'Grenzen aan de groei' (1972). Hij was toen econoom en geïnteresseerd in welfare economics: hoe rationeel zijn economische beslissingen en hoe gaan we om met milieueffecten die het marktmechanisme negeert? De PvdA had al in 1970 vragen gesteld over groei als doel op zich en de leefbaarheid van de samenleving.

De VN-milieuconferentie in Stockholm en het Club van Rome-rapport van 1972 waren twee belangrijke momenten. Het rapport sloeg hard in, vooral dankzij jongeren en opkomende milieuorganisaties.

## Politieke vertaling

Fractievoorzitter Joop den Uyl bracht progressieve partijen (PPR, PvdA, D66) in 1971-72 bij elkaar. Hun gemeenschappelijk verhaal: groei heeft grenzen, daar moeten hervormingen op volgen, maar die moeten door de sterkste schouders gedragen worden en gelijkheid is een voorwaarde voor draagvlak.

In 1973 kwamen deze partijen in het kabinet met het programma Keerpunt '72. Irene Vorrink werd eerste minister van Milieu. De oliecrisis zorgde voor schaarste, maar bremde fundamentele veranderingen. In 1976 stelde de nota Selectieve groei vast dat groei geen doel op zich was.

## Beperkte resultaten in Nederland

Pronk geeft toe dat hij en zijn collega's niet veel voor elkaar kregen, op de Oosterscheldekering na. Als minister van Ontwikkelingssamenwerking concentreerde hij zich op bos- en natuurbescherming. Het Westen reageerde op de oliecrisis met Noordzee-olie, wapensverkoop aan OPEC-landen en kernenergie. Hervormingen kwamen niet tot stand.

## Nieuw perspectief na 1989

Na de val van de Berlijnse Muur in 1989 ontstond ruimte voor democratisering, armoede- en milieubestrijding. De VN-conferentie over milieu en ontwikkeling in Rio de Janeiro (1992) was een doorbraak. Jongeren hielden via mobiele telefoons constant contact met elkaar en hun achterban. Er ontstond transparantie en innovatie in communicatie. Agenda 21 en de Rio Principles gaven politieke en wetenschappelijke impulsen.

## Van Rio tot Kyoto

Het Klimaatverdrag en het Kyotoverdrag (1996) waren successen. In vier jaar na Rio waren reductiedoelstellingen vastgelegd. Pronk leidde in 2000 de onderhandelingen bij COP6 in Den Haag en Bonn, wat leidde tot een afdwingbaar protocol voor iedereen, behalve Amerika onder Bush en Australië.

## Implementatie als bottleneck

Toen het verdrag in werking moest treden, verdween de aandacht. De vonk sloeg niet over; het werd bureaucratisch en onderwerp van politieke onderhandeling. Bij de coördinatie van uitvoering in Nederland stootte Pronk op veel onwil van bedrijven die via Economische Zaken en Landbouw lobbyen.