# Die koloniale verhoudingen zijn er nog steeds

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/interviews/dutch/die-koloniale-verhoudingen-zijn-er-nog-steeds.html

Interview met oud-minister Jan Pronk (69) uit juli 2009, waarin hij reflecteert op westerse ontwikkelingshulp aan Afrika en pleit voor fundamentele veranderingen in het karakter ervan.

## Africas huidige toestand

Pronk beschrijft Afrika's situatie als "moeizaam". Hij signaleert tegenstrijdige ontwikkelingen: de afgelopen vijftien jaar is de economische groei redelijk geweest en is een middenstand ontstaan in enkele landen. De levensverwachting is gestegen van onder de veertig naar ongeveer zestig jaar.

Echter worden deze winsten bedreigd door:
- De wereldwijde economische crisis
- Aids, die de levensverwachting in enkele landen heeft doen dalen
- Stagnatie in armoedebestrijding
- Groeiende inkomensongelijkheid
- Klimaatverslechtering die vooral Afrika treft
- Schaarste aan vruchtbare grond en water, leidend tot conflicten
- Massale migratie en urbanisatie met groeiende politieke onrust

## Complexiteit van conflicten

Pronk stelt dat conflicten in Afrika steeds complexer worden, met verweefde sociale, tribale, economische, religieuze, culturele en milieudimensies. Dit maakt ze moeilijker aan te pakken.

Hij benadrukt dat Afrika niet als geheel gezien moet worden: de verschillen tussen landen zijn belangrijker dan overeenkomsten. Landen zoals Botswana, Ghana, Senegal, Mozambique en Tanzania presteren beter.

## Universele succesfactoren

Het belangrijkste is volgens Pronk dat een regering beleid kiest ten gunste van de gehele bevolking, gericht op voedselzekerheid, basisgezondheidszorg, basisonderwijs, schoon drinkwater en sanitaire voorzieningen. Ongeveer twee miljard mensen missen deze basale voorzieningen.

Pronk stelt dat uitsluitend economische groei onvoldoende is: deze leidt tot uitgestelde armoedebestrijding en groeiende ongelijkheid. Daarom zou hij bereid zijn economische groeimogelijkheden op te offeren voor effectieve armoedebestrijding.

## Sociale zekerheid en basisverzekering

Een essentieel onderdeel van armoedebestrijding is een degelijk stelsel van sociale voorzieningen, bijvoorbeeld ziektekostenverzekeringen. Dit stelsel moet ervoor zorgen dat het niet tot grotere verschillen leidt en elementen bevatten die de onderklasse begunsttigen.

Zuid-Afrika en enkele West-Afrikaanse landen hebben hiermee lovenswaardige pogingen ondernomen met bemoedigende resultaten.

## Heroriëntatie van ontwikkelingshulp

Pronk erkent dat het Westen "een heleboel verkeerde dingen" heeft gedaan met ontwikkelingshulp. Het karakter van deze hulp moet wijzigen:

- Niet langer budgetsteun aan landen; deze aanpak is decennialang toegepast met wisselend succes
- Meer technische bijstand en financiering voor sociale stelsels
- Internationale sociale hulp: Pronk pleit voor een "wereldveiligheidsnet"

Hij betoogt dat sociale zekerheid moreel en economisch gewenst is om armoede als conflictoorzaak te voorkomen en economische stabiliteit te handhaven. Bovendien verhoogt het opbeuren van de onderklasse de vraaguitoefening.

Dit stelsel moet stap voor stap worden opgebouwd in landen die daartoe bereid zijn, mogelijk via een internationaal fonds waarin landen zelf ook bijdragen.