# Globalisering is Apartheid

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/interviews/dutch/globalisering-is-apartheid.html

**Bron:** Trouw, 12 September 2005

## De illusie van wereldwijde armodebestrijding

Bij de eeuwwisseling beloofden wereldleiders paal en perk te stellen aan de ernstige watercrisis: 1,2 miljard mensen hebben geen toegang tot veilig drinkwater en 2,4 miljard mensen beschikken niet over adequate sanitaire voorzieningen. Oud-minister Jan Pronk stelt echter dat deze beloften illusoir zijn. Volgens hem hoeven we van de huidige VN-top niets te verwachten, omdat een wereldwijde middenklasse er belang bij heeft de armoede in stand te houden.

## Globalisering als oorzaak van groeiende ongelijkheid

De globalisering is weliswaar economisch succesvol geweest, maar tegelijkertijd heeft dit succes ertoe geleid dat armen steeds meer aan hun lot worden overgelaten. De kloof tussen arm en rijk wordt groter, terwijl het aantal armen toeneemt ondanks de plechtige belofte van wereldleiders het armoedeprobleem voor 2015 te halveren.

Pronk betoogt dat dit alles "willens en wetens" gebeurt—de titel van zijn nieuwe boek. De wereldwijde middenklasse stuurt het globalisatieproces en kan niet anders dan de armen aan hun lot over te laten, omdat zij anders zelf niet van de economische groei zouden kunnen profiteren.

## Waarom hulp onvoldoende is

Internationale ontwikkelingshulp en maatschappelijke bijstand helpen onvoldoende. De noden zijn te omvangrijk en de kosten te hoog. Het echte alternatief—systeemverandering—staat haaks op de belangen van degenen die economische vooruitgang sturen en ervan profiteren. Politieke veranderingen ten gunste van uitgeslotenen raken steeds verder uit bereik door het succes van de globalisering zelf.

## Soedan als casevoorbeeld

Pronk illustreert dit aan de hand van Soedan, waar hij als speciaal vertegenwoordiger van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties werkzaam is. De hoofdstad Khartoem is een "booming city" sinds de olierijkdommen kunnen worden aangeboord. Maar miljoenen armen profiteren hiervan niet: hun hutjes worden weggebuldozerd om plaats te maken voor middenklassevooruitgang, en in Darfur is alle hulp nagenoeg stopgezet.

Wanneer Pronk de gouverneur aansprak op deze ellende, ontkende deze simpelweg dat het probleem bestond. De middenklasse weigert de armoede te zien.

## "Globalisering is apartheid"

De wereld bestaat uit "eilanden van rijkdom" die via moderne communicatiemiddelen nauw met elkaar verbonden zijn. Deze eilanden genereren onvoorstelbare welvaart—maar alleen voor elkaar, niet voor de onderklasse. Zoals Pronk zegt, parafraserend Zuid-Afrikaanse leiders: "Globalisering is apartheid."

## Waarom herverdeling niet gebeurt

Zelfs in rijke landen zoals Nederland en Amerika groeien de tegenstellingen. De markteconomie richt zich op koopkrachtige vraag; armen hebben geen koopkracht en krijgen dus niets. Hoewel overheden aan herverdeling en ontwikkelingshulp doen, is dit onvoldoende omdat de middenklasse controle heeft over begrotingen. Het leeuwendeel van publieke middelen gaat naar onderwijs en gezondheidszorg waar vooral de middenklasse van profiteert.

## Plechtige beloften zijn nutteloos

Pronk betwijfelt ernstig of wereldleiders het meenen met hun beloften. Echte verandering zou vereisen dat schulden van arme landen worden kwijtgeschelden en landbouwsubsidies radicaal worden afgeschaft. Deze subsidies belemmeren boeren in Afrika hun eigen producten te verkopen. Tot nu toe is geen werkelijke stap in deze richting gezet.