# Het is moeilijk voor een minister die geen politieke ervaring heeft. De Kamer benadert je anders wanneer je een van hen bent

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/interviews/dutch/het-is-moeilijk-voor-een-minister-die-geen-politieke-ervaring-heeft-de-kamer-benadert-je-anders-wanneer-je-een-van-hen-bent.html

Interview met Jan Pronk uit de Kennisbank Openbaar Bestuur van het ministerie van Binnenlandse Zaken (1 december 2019), gevoerd door Carla van Baalen en Roel Bekker.

## Minister met een missie

Volgens Pronk moet een goede minister drie dingen hebben: politieke feeling, politieke ervaring en een missie. Die missie behoort erop gericht te zijn zich sterk te maken voor de zwakste partijen in de samenleving. Deze lessen leerde Pronk van Joop den Uyl tijdens de oliecrisis, toen Den Uyl stelde dat beleid moet worden getoetst aan de gevolgen voor kwetsbaren zoals ongehuwde bijstandsmoeders.

## Gepokt en gemazeld in ontwikkelingsdenken

Pronk ambieerde geen politieke carrière, maar werd op 31-jarige leeftijd minister in het kabinet-Den Uyl. Hij was wetenschappelijk medewerker van Nobelprijswinnaar Jan Tinbergen en werd benaderd om Kamerlid te worden vanwege zijn politieke activiteiten als PvdA-voorzitter in Krimpen aan de Lek. Hij greep de kans aan om het ontwikkelingsbeleid politiek beter vorm te geven.

## Leerschool Nederlandse politiek

Pronk zat plotseling in de Kamer vanuit Nieuw Links, de vernieuwingsbeweging in de PvdA. De kabinetsformatie beschouwde hij als een leerschool: hij vergaderde iedere dag en maakte het hele proces van binnenuit mee. Zijn voordeel was dat hij zowel technocratisch deskundig was als al politiek voetenwerk had gedaan op lokaal niveau.

## Weg naar Ontwikkelingssamenwerking

Toen Pronk naar het Torentje werd uitgenodigd voor formatiegesprekken, verwachtte men dat hij woordvoerder Volkshuisvesting zou worden. Informateur Jaap Burger vroeg echter of hij minister zonder portefeuille wilde worden. Twee jaar later werd Pronk minister voor Ontwikkelingssamenwerking, zijn vakgebied.

## Den Uyl als voorbeeld

Pronk bewonderde Den Uyl om zijn intellectuele en politieke operationele manier. Van hem leerde hij het belang van alles opschrijven. Den Uyl werkte steeds met multomappen en noteerde alles. Pronk volgde dit voorbeeld en noteerde alle gesprekken tijdens fractievergaderingen, wat hem hielp gefocust te blijven.

## Documentatie en reflectie

Pronk schreef tot 2017 alles op en verzamelde ongeveer 20.000 handgeschreven bladzijden, gedocumenteerd in een kaartsysteem per land met thema's en onderwerpen. Bij landenbezoeken nam hij zijn eerdere aantekeningen mee als aanvulling op de briefings van zijn medewerkers. Deze documentatie gebruikt hij nog steeds dagelijks.

## Van wantrouwen naar vertrouwen

Pronk kende zijn onderwerpen volledig en kon inhoudelijk met elke ambtenaar meekomen. Dit leidde aanvankelijk tot wantrouwen, onder meer van topambtenaar Jan Meijer van Ontwikkelingssamenwerking. Het vertrouwen groeide toen Meijer een verbeterde paragraaf voor de regeringsverklaring indiende die Pronk zelf had geschreven. Meijer zei later tegen hem: 'Je bent je eigen directeur-generaal' – een opmerking die Pronk nooit vergat.

## Werkwijze als minister

Pronks uitgangspunt was dat ontwikkeling alles omvat: niet alleen economie of politiek, maar alles. Als minister van Ontwikkelingssamenwerking wilde hij de stem zijn van zwakke landen en aandacht geven aan de gevolgen van Nederlands beleid voor het buitenland en ontwikkelingslanden.