# Het verhaal dat Israël van alle kanten bedreigd wordt is niet waar

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/interviews/dutch/het-verhaal-dat-isral-van-alle-kanten-bedreigd-wordt-is-niet-waar.html

Interview met ex-politicus Jan Pronk in Joop (BNNVARA), 20 juni 2025, gevoerd door Nico Haasbroek in zijn Haagse achtertuin.

## Persoonlijke ervaringen uit de Tweede Wereldoorlog

Pronk (geboren maart 1939) herinnert zich uit zijn kinderijaren honger, het eten van tulpenbollen, rijen bij gaarkeukens en razzia's door Duitse militairen. Hij werd met aardappelschillen naar de grote bakkerij HUS gestuurd voor brood. Kort voor het einde van de oorlog zag hij de bombardering van Bezuidenhout met een rode gloed boven Den Haag. Deze ervaringen waren richtinggevend voor zijn latere beslissingen.

## Weg naar vredesbeweging

De Tweede Wereldoorlog inspireerde Pronk tot pacifistische idealen. In de jaren zestig werd hij actief in de vredesbeweging en studeerde hij onder invloed van theologen als Banning en Bonhoeffer en schrijver Heinrich Böll. Hij was later voorzitter van IKV/Pax Christi.

## Houding ten aanzien van De Nieuwe Vredesbeweging

Pronk werd uitgenodigd voor een openingsspeech door De Nieuwe Vredesbeweging, maar ziet onvoldoende activiteit. Hij waarschuwde de initiatiefnemers tegen interne conflicten die belangrijker lijken dan gemeenschappelijke doelstellingen.

## Twintig geboden en vrede

Pronk werkt aan twintig geboden over oorlogspreventie en vredesbemiddeling, gepubliceerd naar verwachting in augustus in OneWorld Magazine. Hij stelt twee kernvragen: hoe voorkom je oorlog en hoe breng je vrede dichterbij als oorlog al gaande is?

## Zorgen over wereldvrede

Pronk maakt zich zorgen dat het discours verschoven is van vrede naar veiligheid. Veiligheid wordt gelijkgesteld met zelfverdediging, wat op agressie neerkomt.

### Kritiek op Israëlisch beleid

Het verhaal dat Israël van alle kanten bedreigd wordt, klopt volgens Pronk niet. Israël valt steeds aan: Gaza, Libanon, Syrië, de Westbank en Iran. De angst van Israël is historisch begrijpelijk, maar wordt nu geëxploiteerd. Pronk wijst erop dat Israël een atoommacht is die het non-proliferatieverdrag niet heeft ondertekend, maar nog steeds als deel van het Westen wordt gezien. Dit hangt samen met Westers schuldgevoel en westerse kolonisatie.

### Vrees voor derde wereldoorlog

Pronk vreest een derde wereldoorlog eerder dan veel mensen denken. Zelfs een kernwapenoorlog is mogelijk. Dit vereist actieve politieke inspanning om derde wereldoorlog te voorkomen, maar die gedachte is verdwenen uit het politieke bewustzijn.

## Positie op pacifisme en Oekraïne

Pronk is geen traditionele pacifist. Hij steunt militaire hulp aan Oekraïne, maar wijst af dat alleen wapens worden gestuurd zonder serieuze politieke onderhandelingen over vrede. Dit leidt tot eenzijdige escalatie.

## Verwachtingen voor verkiezingen

Pronk is blij met de samensmelting van PvdA en GroenLinks en voorziet mogelijkheden voor linkse samenwerking inclusief de SP. Hij pleit voor een progressief akkoord naar het model van Joop Den Uyl: drie partijen met gemeenschappelijk programma die elkaar steunen als progressieve machtsfactor.