# Je bent niet vrij als een ander niet vrij is

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/interviews/dutch/je-bent-niet-vrij-als-een-ander-niet-vrij-is.html

## Interview met Jan Pronk

Dit is een interview door Eric Schoones uit Winter 2008 met Jan Pronk, oud-minister en politicus die bekend staat om zijn stellingnames over ethiek en internationale gelijkheid.

## Achtergrond

Jan Pronk was tussen 1973 en 1998 minister van Ontwikkelingssamenwerking in drie kabinetten. Daarna was hij vier jaar milieuminister in het tweede paarse kabinet. Hij wisselde regelmatig zijn ministerschap af met een plaats in de Kamer of functies bij de Verenigde Naties en UNCTAD. Op het moment van het interview is hij buitengewoon hoogleraar theorie en praktijk van internationale samenwerking aan het Institute of Social Studies in Den Haag.

Wim Kok gaf hem ooit de titel 'politicus van het nationale geweten', een eretitel die Pronk zelf als onzin beschouwt. Volgens hem gaat het simpelweg om het nakomen van afspraken.

## Duurzaamheid en normen

Pronk betoogt dat veel gesprekken over duurzaamheid onvoldoende zijn. Er moeten normen ontwikkeld worden niet alleen voor individueel gedrag, maar ook voor economie en samenleving als geheel. De Mondiale Voetafdruk is volgens hem zo'n norm waarmee je effecten kunt kwantificeren en verminderen.

Hij heeft voorstellen gedaan voor een norm voor de Nederlandse Voetafdruk, maar kreeg daar weinig steun voor van collega-politici. Hij is ook betrokken bij de stichting Duurzaam Nationaal Inkomen van milieu-econoom Roefi Hueting, met wie hij veertig jaar eerder bij professor Jan Tinbergen werkte.

## Vrijheid, veiligheid en uitsluiting

Pronk's kernstelling is: je bent niet veilig wanneer anderen niet veilig zijn, en je bent niet vrij als een ander niet vrij is. De vrijheid van anderen hoort tot jouw vrijheid.

Hij kritiseert de huidige trend waarbij landen hun eigen veiligheid prioriteit geven boven internationale rechtsorde. Hij wijst op preventieve militaire acties, zoals die van de Verenigde Staten in Pakistan, en de rechtvaardigd van geweld tegen kinderen in conflictgebieden. Dit noemt hij een "tragische trendombeuiging".

## Realisme en hoop

Hoewel pessimistisch over huidige ontwikkelingen, werkt Pronk hard aan verbetering. Hij stelt dat politici de waarheid moeten vertellen en zaken niet mooier moeten voorsrellen dan ze zijn.

Hij wijst op concrete successen van ontwikkelingshulp: miljoenen levens zijn gered, levensverwachting is gestegen, onderwijs en gezondheidszorg zijn verbeterd. Hij is kritisch op politieke partijen die ontwikkelingshulp als ondoeltreffend afbouwen.

Pronk heeft hoop op een generatiewisseling. Jongeren tonen wereldwijd een andere houding: zij distantiëren zich van alleen materialisme en carrière, en kiezen voor verandering. Ze zijn nieuwsgierig, betrokken en kijken verder dan hun eigen belang.

## Werk als professor

Pronks rol als professor beschouwt hij als een verlengde van zijn politieke activiteiten. Hij luistert naar anderen, houdt van inhoudelijke analyse en onderzoek. Hij reist veel rond naar hogescholen en universiteiten in Nederland en buitenland.

Dit is geen missie voor hem, maar een manier om met zoveel mogelijk mensen in contact te komen. Het sluit aan bij ander werk, zoals het schrijven van artikelen, toespraken houden en conferenties voorzitten. Hij is ook voorzitter van het Interkerkelijk Vredesberaad.