# Je denkt aan oorlog, niet aan genocide

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/interviews/dutch/je-denkt-aan-oorlog-niet-aan-genocide.html

## Context: Rwanda als ontwikkelingssucces

Rwanda gold in de vroege jaren negentig als een modelland voor ontwikkeling in Afrika. Honderden ontwikkelingsorkers van organisaties als SNV waren aanwezig. Op bijna alle economische indicatoren (BBP-groei, voedselzekerheid, vaccinatiegraad) presteerde het land naar tevredenheid. De meeste hulp kwam van België, dat als voormalige kolonisator ook vredessoldaten leverde. Nederland was een relatief kleine donor, vooral actief via SNV.

## Stijgende spanning in Kigali

In de eerste maanden van 1994 nam de onrust toe. Wegversperringen van leger en politie werden talrijker en stricter. Ontwikkelingswerkers konden nog redelijk passeren, maar Rwandezen - vooral tutsi's en gematigde hutu's - verdwenen of stierven onder mysterieuze omstandigheden.

Pim de Keizer, velddirecteur van SNV, merkte bij elke terugkeer uit Nederland dat de situatie grimmiger werd. Louise Anten, verantwoordelijk voor Rwanda vanuit het SNV-hoofdkwartier, voelde de spanning oplopen maar beschouwde het als een conflict tussen rebellen en regering. 'Je denkt aan oorlog, niet aan genocide,' aldus Anten.

## Het kantelpunt: 6 april 1994

Het vliegtuig van president Habyarimana wordt neergeschoten vlak voor landing in Kigali. Hij kwam terug van onderhandelingen in Arusha. Tot vandaag is onduidelijk wie de aanslag pleegde - radicale hutu's of RPF-rebellen van Paul Kagame.

Onmiddellijk breekt het geweld los. Tutsi's, gematigde hutu's en westerse expats zijn niet meer veilig. Ontwikkelingswerkers worden geëvacueerd. Belgische VN-troepen trekken zich terug na tien slachtoffers onder hun gelederen.

## De verborgen voorbereiding

Terwijl ontwikkelingswerkers hun projecten draaiende hielden, werd een van de grootste genociden sinds de Tweede Wereldoorlog in detail gepland. Er waren wapenarsenalen, dodenlijsten en radiozender Mille Collines zond voortdurend boodschappen uit over tutsi's als 'kakkerlakken' die vernietigd moesten worden.

De meeste ontwikkelingswerkers waren zich hiervan niet bewust. Wel waren er in 1992 al berichten over etnisch geïnspireerde massaslachtingen in de Bugesera-regio.

In honderd dagen stierven meer dan een miljoen mensen.