# Soedan gaat mij aan het hart

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/interviews/dutch/soedan-gaat-mij-aan-het-hart.html

Interview met Jan Pronk, speciale vertegenwoordiger van de Verenigde Naties in Soedan, gepubliceerd in Vrij Nederland op 8 januari 2005.

## Achtergrond

Jan Pronk is benoemd tot hoogste vertegenwoordiger van de VN in Soedan. Hij is voormalige minister van Ontwikkelingssamenwerking (Paars I) en VROM (Paars II). In april 2004 werd hij door secretaris-generaal Kofi Annan benoemd tot deze positie. Pronk leidt een beperkte vredesmacht met troepen uit landen als Nigeria en Rwanda en werkt met een jonge, onervaren staf aan een schier onmogelijke taak.

## Vredesakkoord Noord-Zuid

Op 31 december 2004 bereikten de regering en de zuidelijke rebellenbeweging Sudan People's Liberation Army (SPLA) een vredesakkoord. Dit beëindigt 27 jaar burgeroorlog tussen het zwarte zuiden en het Arabische noorden van Soedan. De formele ondertekening vindt plaats op 7 januari.

Pronk noemt dit 'een doorbraak' en 'een mijlpaal met een hoofdletter M'. Hij was al in 1995 betrokken bij de allereerste vredesbesprekingen, die hij organiseerde in Noordwijk.

## Gevolgen van de vrede

De vrede brengt grote uitdagingen met zich mee:

- Miljoenen vluchtelingen kunnen terugkeren naar huis
- Legers moeten worden gedemobiliseerd
- Verkiezingen moeten worden voorbereid
- Over zeven jaar volgt een referendum waarin het zuiden kan beslissen over afscheiding
- Tienduizend VN-militairen moeten de naleving van de vrede toezien

## Crisis in Darfur

Ondanks het vredesakkoord gaat het geweld in de westelijke provincie Darfur door. De regio telt meer dan twee miljoen ontheemden en zeventigduizend doden.

Pronk vreest dat de regering zich nu 'in veilige haven' waan en zich meer militair kan veroorloven in Darfur. Zij kunnen ook meer troepen van het zuiden naar Darfur verplaatsen. Tegelijkertijd zullen rebellen hun activiteiten opvoeren omdat zij minder mediaandacht krijgen.

## Praktische gevolgen voor VN-operaties

Het escalerende geweld veroorzaakt concrete problemen:

- VN-konvooien worden aangevallen
- Een kwart miljoen mensen zit zonder voedsel
- Grote doorgaande wegen komen onder vuur
- Pakhuizen kunnen niet worden gevuld
- Voedseldistributie stagneert
- Vrijelijke toegang tot ontheemden wordt steeds moeilijker

Rebellen stelen VN-vrachtwagens en bouwen deze om door wapens erop te zetten. Onderhandelingen over teruggave hebben weinig effect.

## Complexiteit van het conflict

Het conflict in Darfur wordt meestal afgeschilderd als strijd tussen Arabische herders en zwarte Afrikaanse boeren. Pronk benadrukt dat de werkelijkheid veel complexer is: ook tussen Arabische stammen onderling en Afrikaanse stammen onderling wordt gevochten. De oorzaken liggen in overbevolking, oprukkende woestijn en schaarste aan vruchtbare grond.