# De Autonomie van Suriname

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/speeches/dutch/de-autonomie-van-suriname.html

Multatuli lezing, Breda, 1 november 2002

## Uitgangsvragen

Meer dan een kwart eeuw na de onafhankelijkheid van Suriname in 1975 worden fundamentele vragen gesteld: Was de onafhankelijkheid te vroeg of te laat? Was het een modeldekolonisatie of een achteloos afscheid? Heeft Suriname baat gehad bij de soevereiniteitsoverdracht of is het er op achteruitgegaan?

## Kritische stemmen

Verschillende deskundigen hebben kritiek geuit op de wijze waarop de onafhankelijkheid tot stand is gekomen:

- Jaggernath Lachmon bleef tot het einde van zijn leven van mening dat destijds een verkeerde keuze is gemaakt
- Anil Ramdas sprak van een "snelle en slordige afhandeling van Suriname" die op verkeerde motieven berustte
- Gert Oostindie en Inge Klinkers beschrijven het als een "mislukte modelkolonisatie"
- John Jansen van Galen betoogt dat Nederlands progressief geweten zonder effectief resultaat uitliep op een vorm van interventionisme

## Een ander perspectief

Tegen deze kritiek in stelt de spreker dat de voorbereiding op onafhankelijkheid intensief en doelgericht is geweest. De dekolonisatie was onderdeel van een breder emancipatieproces dat, anders dan in veel andere landen, zonder groot geweld verliep.

## Dekolonisatie als emancipatieproces

Dekolonisatie is een fase in nationale emancipatie die nergens zonder moeite verloopt en niet altijd door alle betrokkenen op dezelfde manier wordt gewenst. Het proces wordt meestal in gang gezet door leiders en voorgangers, die gaandeweg hun draagvlak verbreiden. Internationale ontwikkelingen spelen een cruciale rol, en eenmaal op gang gebrachte processen kunnen vaak niet meer worden beheerst.

Ondanks deze complexiteit hebben leiders in Nederland, de Antillen en Suriname in de jaren veertig tot zestig het emancipatieproces redelijk in hand weten te houden met voortdurende dialoog, visievorming en gestadige vooruitgang zonder geweld. In vergelijking met andere koloniale landen verliep het proces in Suriname en de Antillen redelijk ordentelijk.