# Tinbergen, Idealist en Inspirator

> Canonieke pagina: https://www.janpronk.nl/speeches/dutch/tinbergen-idealist-en-inspirator.html

Toespraak ter gelegenheid van de herdenking van de honderdste geboortedag van Jan Tinbergen, gehouden in Rotterdam op 9 april 2003.

## Over Tinbergens betekenis vandaag

De spreker stelt zich de vraag of Tinbergens werk en idealen nog steeds relevant zijn nu zich aan het begin van een nieuw millennium geheel nieuwe wereldverhoudingen aftekenen. Het werk van Tinbergen uit de jaren dertig tot tachtig wordt algemeen erkend als van onschatbare waarde, maar zijn aanpak en oplossingen stammen uit periodes van depressie, wederopbouw en Oost-West tegenstellingen. Kunnen deze ook toepasbaar zijn onder omstandigheden van globalisering?

## Tinbergen als wetenschapper en maatschappelijk denker

De spreker focust niet op Tinbergens wetenschappelijke ontwikkeling, maar op de maatschappelijke betekenis van zijn werk. Tinbergen won in 1969 samen met Ragnar Frisch terecht de eerste Nobelprijs in de economische wetenschappen.

Rationeel inzicht in maatschappelijke processen is noch noodzakelijk noch voldoende voor het beïnvloeden ervan - macht of intuitie kunnen volstaan. Echter, rationaliteit is niet per definitie eigengenoegzaam en leidt tot waardering van het algemeen belang.

## Tinbergens drijfveren

Tinbergen noemde zelf twee motieven voor zijn werk: het verlangen naar erkenning en een sterke verantwoordelijkheidsgevoel voor de maatschappij en het welzijn van de 'underdog'. Deze combinatie van motieven verklaart zijn overstap van fysica naar economie en zijn latere keuzes van onderzoeksonderwerpen.

## Tinbergens erfenis

De stelling van de spreker is dat de huidige maatschappelijke relevantie van Tinbergens werk voortvloeit uit de combinatie van een rationele wetenschappelijke methode en het doel grote maatschappelijke vraagstukken op te lossen, zodanig dat zowel de underdog als de gemeenschap als geheel ervan profiteren.

Tinbergen werkte zijn hele lange leven, terwijl de maatschappelijke vraagstukken en wereldverhoudingen voortdurend veranderden. De wereld aan het einde van de twintigste eeuw zag er geheel anders uit dan aan het begin.