Jan Pronk
Presently I am holding a Chair in the Theory and Practice of International Development at the Institute of Social Studies, The Hague. I am a former politician in the Netherlands. I have also served as an international civil servant in various capacities in the UN. More
Columns
Belofte maakt schuld
Het wordt vaak vergeten, maar de MDGs gelden niet alleen ontwikkelingslanden, maar alle landen, ook binnen Europa en Amerika. En zij gelden onvoorwaardelijk: nergens staat geschreven dat de armoede alleen wordt gehalveerd wanneer er voldoende hulp van buiten komt of wanneer de internationale omstandigheden dat mogelijk maken. Het gaat niet alleen om internationaal beleid, maar bovenal om binnenlandse politiek. Economische crisis of niet: de armoede dient te worden verkleind en niet vergroot, bijvoorbeeld door de wijze waarop die crisis wordt aangepakt. Onvoldoende hulp is geen excuus: politieke leiders hebben beloofd: "We will spare no effort".
Vice Versa, April 2012
Een sprankje hoop
Het regime in Damascus is bruut en onbetrouwbaar. Maar er is geen alternatief dan politieke onderhandelingen, en veel druk, vanuit een Veiligheidsraad die zich niet uiteen laat spelen.
Trouw, 29 april 2012
Vervuiling
Het huidige Nederlandse beleid ten opzichte van vluchtelingen heeft weinig meer met recht en humaniteit te maken. Verwijdering uit ons land heeft meer prioriteit dan het bieden van asiel aan vervolgden. Er is momenteel ruim aandacht voor zogeheten schrijnende gevallen en voor langdurig in ons land verblijvende, goed geïntegreerde kinderen. Solidariteitsacties helpen soms uitzetting te voorkomen. Zij hebben geluk. Het gaat echter niet om geluk, maar - nogmaals - om recht en humaniteit.
De Nieuwe Liefde, Maart 2012
Geloven of doordenken?
Is de snelle opeenvolging van centrale thema’s in het ontwikkelingsbeleid een teken van onvolwassenheid, of is een meer positieve kijk gerechtvaardigd? De geschiedenis van ontwikkelingstheorieën en ontwikkelingsbeleid kan ook op een andere manier worden geschreven, niet als een modieuze afwisseling van de ene door de andere hype, maar als een permanente zoektocht naar nieuwe inzichten. Eerdere centrale thema's horen niet op de schroothoop, maar wel de wijze waarop zij vaak worden omarmd: als een geloofsartikel.
Vice Versa, Februari 2012
De meerwaarde van kleinschalige civiele hulp
Het zou nuttig zijn wanneer er Nederland een instelling zou komen die particulieren kan bijstaan wanneer zij daarom vragen, bijvoorbeeld een school, een groep teruggekeerde ontwikkelingswerkers, of een solidariteitscomité. In een enkel geval zijn zij gebaat bij een beetje extra financiële steun, maar veelal kunnen zij vooral geholpen worden met logistieke bijstand en advies. Zij zullen zich vooral gesteund achten door respect en waardering: waardering voor een belangeloze bijdrage, en respect voor de bereidheid om tegen de stroom in te roeien: tegen de tegenwoordig zo gebruikelijke arrogantie ten opzichte van mensen en culturen in andere landen.
Nederlands Tijdschrift voor Plastische Chirurgie, januari 2012
Fair Trade
De wereldeconomie steekt nog nog steeds oneerlijk in elkaar. Dat veranderen gaat verder dan ‘ja’ zeggen tegen eerlijke, schone, groene en duurzame producten. Het betekent ook ‘nee’ zeggen tegen alles wat daarmee in strijd is.
Vice Versa, December 2011
Samenwerking als schijnvertoning
Effectieve politieke druk op Israel is nodig, op basis van internationaal recht en respect voor mensenrechten, ook van de Palestijnen.
Nieuwe Liefde, December 2011
Misplaatste euforie
Meer dan euforie over de val van Khadafi past ons schaamte over de steun die hem is verleend, en die hem in het zadel heeft gehouden.
Vice Versa, Oktober 2011
Mission Impossible
Nadat Zuid Soedan recentelijk onafhankelijk is geworden is Noord Soedan ook zelf in een nieuwe situatie beland. Men is niet alleen grondgebied kwijtgeraakt, maar ook een economisch wingewest. Het regime in Khartoem heeft binnenlandse conflicten altijd bezworen met geld: om oorlog te voeren, om de eigen middenklasse te paaien en om tegenstanders om te kopen. Nu dat niet meer zo gemakkelijk kan, is de positie van Bashir zwakker dan ooit.
Vice Versa, September 2011
Mladic en wij
Het boek Srebrenica is niet gesloten toen de historici van het NIOD het laatste hoofdstuk schreven van hun onderzoeksrapport. De tendens van dat rapport is: ‘het was onvermijdelijk, we konden er niets tegen doen’. Daar komen we niet mee weg.
Nieuwe Liefde, September 2011
Den Uyl als leermeester
Hoe fascinerend de politiek ook is, haal je inspiratie buiten het politieke bedrijf zelf, bij de mensen om wie het gaat. En als die er even niet zijn: lees gedichten.
Roodkoper, juni 2011
De redelijkheid voorbij?
In Finland wint een partij die zich de Echte Finnen noemt. Het hoeft niet lang te duren voordat elders in Europa campagne wordt gevoerd door parijen die zich afficheren als ‘Echte Duitsers’, ‘Echte Nederlanders’, enzovoort. Samen trekken zij dan op als ‘Echte Europeanen’.
Roodkoper, juni 2011
Hebzucht of grief?
De oorzaken van conflicten laten zich niet gemakkelijk afleiden uit de motieven van strijders, laat staan dat zij er mee samenvallen. Toch wordt dat vaak verondersteld. Men beroept zich op Paul Collier, die in zijn boek The Bottom Billion stelt dat de meeste conflicten economische oorzaken hebben, en dat er geen statistisch verband bestaat tussen politieke of etnische discriminatie enerzijds en gewelddadige conflicten anderzijds. Op die stelling valt af te dingen.
Vice Versa, juni 2011
Macht en vrijheid
Twintig jaar geleden hield de nieuwe president van de Afrikaanse Unie bij zijn aantreden een toespraak waarin hij zijn mede-presidenten opriep de schuld voor Afrika’s problemen niet langer te leggen bij het kolonialisme, maar bij zichzelf.
Vice Versa, april 2011
Nul komma acht
De ontwikkelingshulp is geen uitgave waarop we naar goeddunken kunnen bezuinigen, omdat het ons nu niet goed uitkomt. Het tarief is internationaal overeengekomen. Het ligt vast in internationale declaraties, die door Nederland vele malen zijn herbevestigd. Het is geen charitas, en evenmin een bedrag dat wij telkens opnieuw vrijelijk kunnen vaststellen in een afweging tegen binnenlandse uitgaven.
Vice Versa, februari 2011
Machtsmisbruik rechtvaardigt Wikileaks
Gezagsdragers claimen dat het openbaar maken van vertrouwelijke stukken de veiligheid in gevaar brengt. Diezelfde gezagsdragers rechtvaardigen geheime operaties veelal op grond van nationale veiligheid. Het is de vraag waardoor de veiligheid meer wordt geschaad.
Roodkoper, februari 2011
De eenkennigheid kwam van links
Links verzuimde voorafgaand aan de verkiezingen de gezamenlijke krachten te mobiliseren en aldus een aantrekkelijk alternatief te bieden. Hoe eenkennig kun je zijn? Links vond dat eerst serieus zou moeten worden onderzocht of een kabinet met de PVV mogelijk zou zijn. Daardoor werd die optie door links gelegitimeerd. Hoe naïef kun je zijn?
Roodkoper, december 2010
Aardrijkskunde en Geschiedenis
Op school kreeg ik les in aardrijkskunde door eerst een plattegrond te bekijken van de klas, daarna de school, vervolgens de buurt en steeds verder: Scheveningen, Den Haag, Nederland, Europa, de wereld. Het was inzichtelijk en we begrepen steeds beter hoe de wereld in elkaar zat. Later leerde ik andersom te kijken: vanuit de wereld naar Europa, Nederland en Den Haag. Duurzaam leren is bijleren. Daarvoor ben je nooit te oud. Tenzij je opnieuw gaat denken dat je eigen land het centrum van de wereld is en de maat van alle dingen. Wie dat denkt moet niet bijleren, maar afleren.
Vice Versa, december 2010
Op zoek naar een nieuwe kaart
Liberia en Sierra Leone na de oorlog. In het voetspoor van Graham greene
VPRO multimedia project "Begin van het kwaad', Jacqueline Maris en Daimon Xanthopoulos
VPRO, oktober 2010
more...
Essays
The United Nations. Values, Practices, and Reform.
The present system is no longer able to addres the main challenges for
humankind. Ten proposals for reform.
In: Development Dialogue, no 57, December 2011, pp 163 - 181
Geen vijanden
Solidariteit met slachtoffers van geweld vraagt niet alleen compassie, maar ook inzicht in machtsverhoudingen. Vreedzaam protest vereist volharding en geloof dat het werkt. Geweldloos verzet vereist moed. Dat alles vergt partij kiezen, niet voor de ene dan wel de andere partij, maar voor de slachtoffers. En, zo schrijft Anne de Jong, het vergt strijd: strijd tegen angst, vooroordelen en haat. In dit boek laat de schrijfster zien dat vreedzaam protest en verzet wezenlijk moeilijker is dan gewelddadig verzet. Je kunt pas echt kiezen voor daadwerkelijk geweldloos verzet als je ook je eigen angst overwint en bereid bent je volledig kwetsbaar op te stellen. Maar wie dat doet mag er ook van uitgaan dat geweldloos verzet meer uitzicht biedt dan geweld
In: Anne de Jong, Geen vijanden, Amsterdam, Rainbow, 2011
The quest for sustainability: some reflections
As a student in economics, I was intrigued by questions concerning self-sustaining growth. Presently, my main academic and political interest is with sustainable development. Theoretically, this is a world of difference: Development instead of growth and sustainable rather than perpetual. Have priorities changed?
In: Development,Vol 54, nr 2, June 2011, pp.155 - 160
The United Nations in a World of Conflict
A commentary on a text from Erskine Barton Childers with a threefold appeal: believe in the opportunities that present themselves,
get mobilised and confront selfish powers. That is what the founding fathers of the UN had in mind. It is still worth a try.
A commentary on a text from Erskine Barton Childers <br />In: Development Dialogue, No 56, June 2011
Geen interventies zonder politieke oplossingen
De recente Veiligheidsraadresoluties voor de Ivoorkust en Libië zijn de eerste waarin de bescherming van mensen vooropstaat. Dat is vooruitgang. Maar in situaties van massale en grove schendingen van mensenrechten, grootschalig geweld tegen de eigen bevolking, onderdrukking van minderheden, en het ombrengen van politieke tegenstanders is meer nodig dan een militaire interventie.
In: Socialisme en Democratie, Jaargang 68, nr 4, April 2011
Eeuwig profijt
Koloniaal profijt resulteert in een langdurige voorsprong van koloniale mogendheden. Die kan vervolgens worden gebruikt om de economische ontwikkeling van voormalige koloniën te dwarsbomen. De voorsprong bestendigt zich zelf.<br />
Besprekingsartikel van: Jan Breman, <em>Koloniaal profijt van onvrije arbeid</em>
In: De Groene Amsterdammer, 14 April 2011
Er uit geschopt of uitgetreden?
"De onafhankelijkheid is Suriname opgedrongen en het land is te vroeg onafhankelijk geworden. Dat is allemaal de schuld van het kabinet Den Uyl. ..."
In: John Leerdam en Noraly Beijer, Suriname en ik. Amsterdam: Meulenhoff, 2010
Ontwikkeling is meer dan modernisering
Het recente rapport van de WRR over ontwikkelingssamenwerking, Minder pretentie, meer ambitie, is gebaseerd op een eenzijdige definitie van ontwikkeling en een aanvechtbare analyse van ontwikkelingsprocessen
Roodkoper, 14e jaargang, nr. 2, juni 2010.
Locked in Waiting Rooms Beyond the Purview of Politicians
A study on capitalism, labour relations and neo-bondage in the formal and informal sector of agriculture and industry in India
Review article of Jan Breman, The Poverty Regime in Village India, New Delhi, Oxford University Press, 2007.<br />The Journal of Peasant Studies, 36 (4)
Development-oriented research: Taking the side of the poor
What is the role of research in development policy making? It should investigate the mechanism of power. It should analyze the negative impacts of policies of the rich on the poor. It should provide the knowledge necessary to elaborate alternative approaches. It should enable the voiceless and powerless to design their own future and to decide themselves about their own develpment path.
in: Louk Box, Rutger Engelhard and Henk Molenaar: Knowledge on the Move. Emerging Agendas for Development-oriented Research, Leiden, 2009, pp. 267-272.
Climate, Scarcities and Development
There is an implementation gap. It is always 'next time, not yet'. Where is the urgency? What will the reaction of poorer countries if developed countries do not meet the Kyoto obligations? Why is there still a focus on procedures, institutions and finance, rather than taking action to cut emissions? Reforestation is important. Adaptation too. However, present emphasis on avoiding deforestation, and quarrels about who is going to pay for adaptation, take away attention from mitigation. They wrongly lead to compensation tactics.
in: Development, 2008, nr. 51, pp. 382-386
more...
Speeches
Van naaischool naar naaldkunst: uit de school geklapt
Toespraak opening tentoonstelling museum MuZee, Scheveningen, 17 september 2011
Building Blocks for a Consensus
Conference Society for International Development (SID), Washington, July 30, 2011
4 Mei
Toespraak Verzetsmuseum Zuid-Holland, Gouda, 4 mei 2011
Links zonder grenzen
Jaap Kruithof Lezing, Gent, 24 februari 2011
Planet of Great Opportunities
Kapuscinski Lecture, London School of Economics, London, 16 February 2011
Een minuut stilte
Toespraak Airborne herdenking, Arnhem 17 september 2010
Srebrenica: het boek is niet gesloten
Toespraak herdenking genocide Srebrenica, Den Haag, 11 juli 2010
Kinderen eerst
Toespraak 65e verjaardag Herman van Veen, Theater Carre, 14 maart 2010
Addressing the Defaults of Globalisation
Silver Jubilee Eminent Persons Lecture, New Delhi, 24 March 2009
Laudatio Dr. Jan Breman
Address award title Doctor Honoris Causa to Dr. Jan Breman, International Institute of Social Studies, The Hague, 29 October 2009
Eerherstel voor het affiche
Toespraak bij de opening van de tentoonstelling Politieke affiches – Internationale solidariteit. De keuze van Jan Pronk. Affiche Museum Hoorn, 21 juni 2009
more...
Interviews
"Geweldloos verzet is iets heel moedigs ...."
In: De Brug, december 2011
People have the power
SID Forum, June 1, 2011
A European Perspective on Public Health
Impact, Population Services International, May 2011
Geloofwaardigheid van moreel appèl
In: Bech Report, nr 3, December 2010
Veiligheid brengen in Europees verband
In: ARMEX, December 2010
Ocampo Will Not Succeed Bringing Bashir to The Hague
In: Sudan Nile, 28 Oktober 2010
"Ik denk dat opgroeiende mensen in onze samenleving veel langer een kinderlijke nieuwsgierigheid en oprechte interesse voor de ander zouden moeten vasthouden"
In: Janneke Juffermans "Grenzeloos Gedreven", Amsterdam, 2010
Hare Majesteit volgens Jan Pronk. Het verhaal van twee koninginnen
In: Plus Magazine, april 2010
"Ik heb getracht er bovenop te zitten"
In: L.J. van Damme en M.G.M. Smits (red.), "Voor de ontwikkeling van de Derde Wereld. Politici en ambtenaren over de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking 1949-1989", Den Haag, 2009
more...
Video
De Kist, EO TV uitzending 8 december 2011.
College Lowlands, Ontwikkelingssamenwerking: ratio, belang, ethiek, effect
21 Augustus 2011
Kapuscinski lecture, London 16 February 2011
Nacht van de vrede
21 september 2010
IKV Pax Christi
15 juli 2010
more...